Kunnafoni surunmanw KOWIDI-19 boloci furajiw kun kan, furajiw weleweledali, foroba kɛnɛya ko fɛɛrɛw ani sifaya damakɛɲɛnni ani bɛɛ jateli

Kɛnɛya

Notes to broadcasters

Sɛbɛnniw ka ɲɛsin arjo kumakɛlaw cɛ ani musow ma

KOWIDI-19 ye farati ba ye kɛnɛya ko ta fan fɛ diɲɛ kɔnɔ. Sisan kɔni boloci furjiw sɔrɔlen, aw bɛ se ka aw lamɛnbaw jija u ka taa u bolo ci ani ka : 

  • Ka jabili kɛ bonya kɔnɔ ka kɛɲɛ ni u ka ɲininkaliw ye ani u ka jɔrɔnakow ka ɲɛsin KOWIDI-19 boloci furajiw ma. 
  • Ka kunafoni lakikaw ani kunnafoni jɛlenw di u ma boloci furajiw kun kan. 
  • Ka u jija walisa u ka u bolo ci ani ka u kan fara mɔgɔ bolocilenw kuma kanw ka aw ka sigidaw la, o mɔgɔ bolocilen minnu labɛnnen do ka kɛ KOWIDI-19 boloci furajiw kunafoni weleweledala ŋananw ye.  
  • Ka u hakili sigi ko KOWIDI-19 boloci furajiw ye jɛlɛnw do ani k’u ka ɲin.

Kunafoni ani kumakanw minnu bɛ tali kɛ KOWIDI-19 kun kan, olu man kan ka dan aw ka arajo ka kɛnɛya jɛmukan ma! Aw bɛ se ka KOWIDI-19 boloci furajiw welewele da aw kɛtɔ ka ni ni kunnafoni surumanniw 24 jɛsɛn aw ka jɛmukanw fɛ minnu bɛ tali kɛ waati kunkan kunafoniw la, fɔli la, baara ko kunnafoniw la, farikolo ɲɛnajɛ kow la ani dinɛ kunkan ko jɛmukanw walisa ka lamɛnbaa caman sɔrɔ. 

Á ye waati dama dɔ ta ka nin kunnafoni surunman sɛgɛsɛgɛ ani k’a dila ka bɛn aw ka jɛmukanw ma aw ka arajo la. Misali la kunnafoni surunnman dɔw bɛ kɛ sugu la, nka u bɛ se ka kɛ nɔgɔya farikolo ɲɛnajɛ ntola tan dɔ sen fɛ, walima fɔli kɛ kɛnɛ dɔ, baara yɔrɔ dɔ la, foro dɔ la walima batoli yɔrɔ dɔ la.  

Aw bɛ se ka kunnafonin surumanw yɛlɛman ka kɛɲɛ ni aw ka sigida mago kow ye : 

  • Ka kunnafoni surunman laseli kɛbaaw tɔgɔw falen ni aw ka sigida mɔgɔtɔgɔw ye;
  • Aw kɛtɔ k’aw ka baara kɛ ni aw ka arajo tɔgɔ ye ni o bɛ bɛn (kumasen bɛ kɛ ni cogo la Arajo XXX); 
  • Á ye baara kɛ ni kumasenw ye aw lamɛnbaaw bɛ kumasen minnu faamuya nɔgɔya la (misali la a bɛ se ka kɛ ko aw lamɛnba cɛ ani musow bɛ KOWIDI-19 ni tɔgɔ wɛrɛ ye i ko « KOWIDI » walima « Korona », ani
  • Aw ka jɛya a la ko aw bɛ kunnafoni minnu lase k’olu bɛ bɛn ni aw ka sigida kɛnɛya ko ɲɛmɔgɔw ka ladiliw ma. 

Script

Kunnafoni surunman 1 : A ye nun tugulan do ani a ye a do ka ɲɛ

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI-19 fiɲɛbana kɛra damatɛmɛ ye kosɛbɛ, ani a ma ban fɔlɔ. Nka aw kana bolo jigi. An banbalen ka kan ka to ɲɔgɔndɛmɛ kama ani ka an toɲɔgɔnw, an ka duw ani an ka sigidaw lakana.

Ani, hali ni aw ka boloci dafala, a ye taa ɲɛ ka nuntugulan do o min bɛ aw nun ANI aw da datugu. Walisa nuntugulan ka aw lakana aw ka kan k’a do fo a ka aw tamaw, ni aw nun ani aw bɔnbɔn datugu. Ni nundatugulan donna ka ɲɛ aw ka kan ka kɛ aw fɛrɛ ma.

Aw ye nuntugulan do ka ɲɛ, nuntugulan min bɛ se ka yɛlɛma ka ɲɛ, ani a ye taa aw bolo ci.

Ɲɔgɔn fɛ an se ka se sɔrɔ KOWIDI-19 kan.

 

Kunnafoni surunman 2: Nuntugulan minnu labɛnna kɛnɛya ko hokumu kɔnɔ olu ka ɲin kɔsɛbɛ ka tɛmɛ nuntugulan finilamanw kan, nka o bɛna ta i ka u la dɔ sɔrɔ o ka fisa a taɲan ye.

KUMA ƝƐFƆBAA : Nuntugulan lakanalamanw ye cogoya ɲumanbaaw la dɔ ye walisa ka KOWIDI-19 canrili bali. Ka sumani kɛ ni nuntugulan finilamanw ye minnu bɛ do senɲɛ caman, kɛnɛya ko nuntugulanw minnu do ko kelen kɔfɛ u bɛ fili fagan bɛ olu la kosɛbɛ walisa k’aw lakana banakisɛw sɔrɔli ma ani ka KOWIDI-19 canrili bali.

Nka a ye aw hakili jigi ko: aw ka nuntugulan ka kan labɛn ka ɲɛ walisa a ka aw tagan banakisɛ sɔrɔli ma ani k’aw bali aw kana bankisɛ di m gɔ wɛrɛ ma.

Kɛnɛya nuntugulanw minnu do ko kelen kɔ n’u bɛ fili, ni aw tɛ se ka olu sɔrɔ, a ye taa ɲɛ ka nuntugulan finilamanw do olu minnu bɛ do senɲɛ caman. A ye olu do k’aw nun ani a da datugu kosɛbɛ. Ka nuntugulan dɔ do o ka fisa KOSƐBƐ ni a dobaliya ye.

A ye aw masurunɲana mɔgɔw lakana. A ye nuntugulan do.

Kunnafoni surunman 3 : An ka kan ka taa ɲɛ ka labɛnw kɛ KOWIDI-19 kɛlɛli kama.

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI-19 fiɲɛbana kuntaala jayanna ani a gɛlɛya la. Ani ɲɛnasisi ko do a ma ban fɔlɔ.

Ka da o kan cɛ fara muso kan, an bɛɛ ka kan ka taa ɲɛ ka labɛnw kɛ.

A ye taa ɲɛ ka nuntugulan do min bɛ aw nun ani aw da datugu. A ye lakanali furacɛ do aw ni mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ. A ye a tɛgɛw ko tuma bɛɛ. A ye fɔlɔwow dayɛlɛ walisa fiɲɛ ka munumunu. A ye aw lakana ni nɔkɔn kuruli ye aw kɛtɔ ka sɔgɔsɔgɔ ani ka tiso.

Ani ka fara o bɛɛ, a ye taa aw bolo ci.

Ɲɔgɔn fɛ an banbalen ka to ani ka an ka sigidaw lakana.

 

Kunnafoni surunman 4 : KOWIDI-19 kɔlɔlɔw bɛ se ka ye kɛnɛya kun kan waati jan kɔnɔ.

MANKAN NƆW : FƐN GIRIMAN DƆ KƆRƆTALI MAKAN ANI SƆGƆSƆGƆ KƆTIGƐ BALI.

MUSO: Kofi i ka kɛnɛ wa? Mun bɛ ye?

CƐ : (A BƐ KA NILAKILI GƐLƐYA LA) Ɔwɔ ne ka mandi, ne ka kɛnɛ. Kabini ne kɛnɛya la ka bɔ KOWIDI-19 bana in la … N’fiɲɛ bɛ duuru kosɛbɛ tuma bɛɛ, ani ńtun bɛ farikolo la baara minnu kɛ fɔlɔ olu ka gɛlɛ ne ma sisan.

MUSO : O dun bɛ kɛ cogo di? E ka dɔgɔkun tɛmɛnnen KOWIDI-19 sɛgɛsɛgɛli jabi y’a jira ko a bana tɛ e la ani kamalen ye min ka kɛnɛ.

CƐ : Tiɲɛ do, nka ne ka dɔgɔtɔrɔ y’a fɔ ne ye KOWIDI-19 bana bɛ se ka tɔɔrɔ lase fugofugo, ani dusukun ani kɔmɔkiliw ani ka na ni timiya dɔnbaliya ani kasa mɛnbaliya ye waati jan kɔnɔ. I b’a dɔn ko a bɛ dɔgɔkun kelen bɔ sisan ko ne tɛ timiya foyi si sɔrɔ dumuniw la. Ani tuma bɛ ne sɛgɛnlen do …

MUSO : Eh ne ka kanulen, a ma bɛn … N ‘bɛ miiri ko i bɛn lafiya sɔɔni. Ala barika, an bolo cila sisan.

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI-19 tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ la. BƐ BƐƐ farati la ani a bɛ se ka kɔlɔlɔw lase i ka kɛnɛya ani ka nikun ma kɔlɔlɔw minnu kuntala bɛ se ka janya. Boloci furajiw ye fɛɛrɛ ɲuman ani fɛɛrɛ jɔlen ye walisa ka bana juguma, ani dɔgɔtɔrɔsola dali ani KOWIDI-19 bɛna ni saya minnu ye, ka olu bali.

Ola aw kana makɔnɔni kɛ a ye taa aw bolo ci bi.

 

Kunnafoni surunman 5: Aw sɔnnen tɛ KOWIDI-19 boloci furajiw ma? A ye kunafoni ɲinin aw mako bɛ minnu la.

CƐ1: Ne tɛ se ka d’a la a ka fɔ an ye ko an ka taa KOWIDI-19 boloci kɛ. O ye dankari kɛli ye ne hakɛw ani ne ka yɛrɛma hɔrɔnyali la.

CƐ 2: Ńbalimakɛ n’bɛ i ka nisɔn (miiriya) dɔn. Ne fana tun ma sɔn KOWIDI-19 bolociw ma. A diyara ne ye ka kunafoni caman sɔrɔ u kun kan ani k’a dɔ u bɛ baara kɛ cogo minna, o la ne ye arajo XXX lamɛn ani ne ye ne ka ɲininkaliw bɛɛ kɛ. Sisan ne y’a ye ko an ka kan ka taa an bolo ci walisa ka an ka sigida mɔgɔ tɔw lakana ani an yɛrɛw.

CƐ1: Hmmm … N’i ye o ɲininliw bɛɛ kɛ, a bɛ se ka kɛ jo bɛ i fɛ … Ne bɛna miiri a ma …

CƐ2 : Koɲuman ba, an ka filɛ ntola bɛ cogo di? (NƆƆNI DƐMƐNI)

KUMA ƝƐFƆBAA: Mɔgɔ caman bɛ siga siga, walima u diminen do walima u siranen do KOWIDI-19 boloci furajiw hakilinan ko la.

A ye kɛ KOWIDI-19 boloci furajiw ŋana dɔw ye i kɛtɔ ka waati ta ka ɲininli kɛ boloci furajiw kun kan ani ka kuma a ko la i ka du kɔnɔ ani i teriw fɛ.

A ye kunafoni ɲinin ani a ye taa aw bolo ci!

 

Kunnafoni surunman 6 : Boloci kɔfɛ bana sɔrɔli

MANKAN NƆ : NƐGƐJURU SIRA MAKAN

MUSO : Aw ni tile, ɲan arajo XXX, aw bɛ ka an lamɛn sisan!

CƐ: Aw ni tile! Aw ye yafa ne ma, ɲininkali dɔ bɛ ne bolo KOWIDI-19 boloci furajiw kun kan. Munna ne ka kan ka ne bolo ci? Ne y’a mɛn ko hali mɔgɔ minnu boloci la k’olu bɛ se ka KOWIDI-19 bana sɔrɔ.

MUSO : A filɛ, i kɛlen kɔ ka KOWIDI-19 boloci kɛ i bɛ se ka KOWIDI-19 bana sɔrɔ ani ka lase mɔgɔ wɛrɛw ma. Nka boloci bɛ farati dɔgɔya kosɛbɛ.

Furaji bɛ aw bali bana juguma sɔrɔli, dɔgɔtɔrosola dali ani hali saya ma. O de y’a to nafan bɛ a la ka bolo ci kɛ. A bɛ kɛ i ka kɛnɛyali kosɔn.

CƐ : Yala e bɛ ka fɔ ne ye ko ni ne ye KOWIDI-19 bana sɔrɔ k’a sɔrɔ ne bolocilen do, ko o tɔɔrɔ m’an bo ka i bolocibaliya ta bɔ wa?

MUSO : Jaati!

KUMA ƝƐFƆBAA : Banakisɛ yɛlɛmani Omikɔrɔn ka jugu kɛrɛnkɛrɛnnenya la ani a yɛlɛma ka di. O de y’a to mɔgɔ caman bɛ KOWIDI-19 bana sɔrɔ hali ka sɔrɔ u bolo cila. Nka furajiw jɔ yɔrɔ ka bon kosɛbɛ KOWIDI-19 bana kisɛ jugumanw, dɔgɔtɔrɔsola dali ani saya kunbɛli la.

O tuma aw kana makɔnɔni kɛ tun. A ye taa aw bolo ci!

 

Kunnafoni surunman 7: A ye aw bolo ci walisa ka mɔgɔ barikatanw lakana.

BINTU: Fatu! Munna ne tɛ e ye tun sugu la ni waatiw la?

FATU: Bintu i ni tile. Ne boloma se ko tɛ ne yɛrɛ bɔbaliya ye tun. Ne tɛ se ka KOWIDI-19 boloci kɛ o de la ne ka kan k’an janto walisa ńka to kɛnɛya la.

BINTU : Oh ayi! Mun na e tɛ se ka boloci kɛ?

FATU: Ne tun b’a fɛ k’a kɛ nteri. Nka ka da a kan ne bɛ ka bon furakɛli kɛ, o la ne tɛ se. Fura jiw jɛlen do ani fanga b’u la. Ne b’a dɔ, nka ne ka joli banakubɛni minɛnw fanga ka dɔgɔ kosɛbɛ, u tɛ se ka KOWIDI-19 boloci furajiw kɔrɔ ne ba furakɛli kosɔn.

BINTU : A juguyala Fatu, i fo. Yala ne bɛ se ka fɛn dɔ kɛ wa?

FATU : Ɔwɔ, i toɲɔgɔnw ani i masurunɲana mɔgɔw jija u ka taa u bolo ci. Hali ne yɛrɛ tɛ se k’a kɛ ni ne kɛrɛfɛ mɔgɔw bɛ se ka kɛ o bɛ ne jija. Ni bɛɛ bolo cila, o tuma ne b’a ye ko lakana bɛ ye o la ne bɛ se ka kɔsɛgi sugu la.

KUMA ƝƐFƆBAA : Mɔgɔ minnu ka joli kɛlɛkɛ cɛw barika dɔgɔyara olu de bɛ se KOWIDI-19 bana sɔrɔ walima ka sa KOWIDI-19 fɛ. Ka sababu kɛ u tɛ se ka ta u bolo ci a farati ka bon kosɛbɛ

A ye aw ka sigida lakana, jango mɔgɔ barikatanw. A ye aw bolo ci!

Kunafoni surunman 8: Ɔwɔ, muso kɔnɔmanw bɛ se KOWIDI-19 boloci kɛ ka sɔrɔ gɛlɛya t’a la.

MUSO 1: ka foli bɛ i ye i ka kɔnɔmaya kosɔn ḿbalimamuso! I ka nisɔndiya bɛ sɔn bonya dɛ k’a sababu kɛ i bɛ ka den min makɔnɔ aw ka gwa kɔnɔ ye.

MUSO 2: An nisɔn ka di kɔsɛbɛ! Ani sisan ne bɛ lakana kɔnɔ sisan ka sababu kɛ ne ye KOWIDI-19 bolo cikɛ.

MUSO 1: (BALINAKO) E bolo ci la?? E sɔnna ka KOWIDI-19 boloci kɛ cogo di ka sɔrɔ i kɔnɔma do?

MUSO 2: E ma a mɛn wa, kalan dɔnibaa ŋanaw b’a fɔ ko boloci furaji ka ɲi muso kɔnɔmanw ani den minnu bɛ u kɔnɔw ma. Nka ka KOWIDI-19 sɔrɔ o bɛ se ka kɛ farati ba ye den ani ne ma. Boloci furaji bɛ an lakana!

MUSO 1: Nin ye kibaruduman baa ye, o tuma! O tuma … E bɛ miiri ko den bɛna bɔ e fɛ walima a bɛna bɔ i cɛ fɛ? (YƐLƐ)

KUMA ƝƐFƆBAA: Musow aw bɛ se ka KOWIDI-19 boloci kɛ lakana kɔnɔ ni aw kɔnɔman do. Kalanbaa kɛla dɔnibatigiw minnu bɛ taa ɲɛ ka ɲinninkɛ KOWIDI-19 boloci furajiw kun kan, olu y’a sɛbɛntiya ko muso kɔnɔmanw bɛ se ani u ka kan k’u bolo ci.

Ola, i kana makɔnɔni kɛ bilen! A ye aw lakana aw ni aw den. A ye taa aw bolo ci.

 

Kunnafoni surunman 9 : KOWIDI-19 boloci furajiw tɛ mɔgɔ kɛ konna ye a tɛ kulusi jalagosi bila cɛ la.

KUMA ƝƐFƆBAA : A dɔrɔn aw delila ka ŋununŋunun kanw mɛn minnu b’a fɔ ko KOWIDI-19 boloci furajiw bɛ muso kɛ konna ye wala ka cɛ ka kulusi jala fagan dɔgɔya! O tɛ tiɲɛ ye. Daduliya foyi tɛ ye min b’a jira ko KOWIDI-19 boloci furajiw bɛ kɔlɔlɔ lase muso ka den sɔrɔli ma walima ka cɛ fagan dɔgɔya.

I kana da o ŋununŋunun kan nkalomanw la. A ye taa aw bolo ci.

 

Kunnafoni surumani 10: KOWIDI-19 boloci furajiw tɛna ni den sɔrɔbaliya ye cɛ ma.

CƐ 1: Ne teri ne y’a mɛn ko e ma KOWIDI-19 boloci kɛ fɔlɔ? Munna?

CƐ 2: Ne tɛ se ka taa ne bolo ci. Denw sɔroli nege bɛ se ka ne minɛ!

CƐ1: Oh, o ye ŋunuŋunukan kolo ye. Ani ka fara o kan tiɲɛ tɛ. KOWIDI-19 boloci furajiw tɛ mɔgɔ kɛ den sɔrɔbali ye. Boloci furajiw jɛlen do ani u ka ɲin. U bɛ a bali bana juguman k’aw sɔrɔ walima aw ka sa KOWIDI-19 bana fɛ.

2: N’i ko te. Nka e bɛ se ka jɛya a la cogo di?

CƐ 1: Ne ye arajo XXX lamɛn. U ye kɛnɛya ko ɲɛmɔgɔw dɔw ɲininka, sigida kɛnɛya so baara kɛlaw ani mogɔ bolocilenw. Ani o mɔgɔw bɛɛ ye fɛn kelen fɔ. KOWIDI-19 boloci furajiw tɛ cɛ ani muso kɛ den sɔrɔbali ye.

O la ne bɛ i deli i ka taa i bolo ci. I yɛrɛ ka kɛnɛya de ko do ani sigida mɔgɔw bɛ ka hɛra kama.

2: (MIIRI) Ayima … O ye dafaran ye ne ye o mɔgɔw bɛɛ ka ka fɛn kelen fɔ. Ani ne tun ye ńka danaya da arajo XXX … Nka ɲininkali dɔw bɛ ne fɛ halisa. Ne bɛna wele kɛ arajo la wulada in na.

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI 19 boloci furajiw TƐ mɔgɔ kɛ densɔrɔbali ye.

Aw kana da ŋunuŋunun kan nkalomanw na! A ye taa aw bolo ci!

Kunnafoni surumani 11 : KOWIDI-19 boloci furajiw tɛ muso kɛ konna ye.

MANKAN NƆ: SUGU MANKAN ƝƆƆNI DƐMƐNI.

CƐ 1: Amɛdi, ne y’a mɛn ko e furumuso ye KOWIDI-19 bolo ci kɛ. Munna a ye o kɛ? Ne tun bɛ miiri ko aw tun bɛ den wɛrɛ fɛ.

CƐ 2: A filɛ, Abuduli, a ye boloci kɛ ani ne nisɔndiyara. KOWIDI-19 boloci furaji tɛna ni densɔrɔbaliya ye. O bɛ a bali bana juguman ma ani saya.

CƐ 1: E bɛ o dɔn cogo di?

CƐ 2: Ayiwa, mɔgɔ miliyari caman ye KOWIDI-19 boloci kɛ, ka dan o kan ne dalen bɛ a la ko foyi tɛna a sɔrɔ.

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI-19 boloci furaji tɛ muso kɛ konna a tɛ cɛ den sɔrɔbali ye.

Aw kana da ŋunuŋunukan nkalonmanw na. A ye taa aw bolo ci!

 

Kunnafoni surunman 12: Musow minnu bɛ sin di den ma, olu bɛ se ka KOWIDI 19 boloci kɛ lakana kɔnɔ.

MAN KAN NƆ : DEN MIN BƐ KASI. NƆƆNI DƐMƐLI.

ASATA : Oh Mariyama, ni ye ɲagaliba ye! I ni baara ɲuman.

MARIYAMA : Asata i ni ce, dubaba bɛ an ye. Dɔgɔkun tɛmɛnen dɔrɔn ne ye KOWIDI-19 boloci kɛ walisa ka to kɛnɛya la walisa ne ka den kɔrɔbaya.

ASATA : (BALINAKO) E boloci la?? O kɛra cogo di? E bɛ sin di den ma. I ta fɛ furaji ka do i ka sinji la wa la, a fɔ an ye?

MARIYAMA : Ne teri tiɲɛ do ne bɛ sinji di ńdenmuso ma. KOWIDI-19 boloci furaji ye lakana ye baw ma minnu bɛ sinji di denw ma ani u denw yɛrɛ ani a bɛ se ka kɛ yɛrɛ ko furaji ka lakana kɛ KOWIDI-19 kama.

ASATA : Ayiwa, ne lafiya la! Ne nisɔn ka di k’a ye i bɛ ka janto i den la cogo min na.

MARIYAMA : Ne ye ba ye sisan. Ne tɛ se ka ne ka kɛnɛya bila farati la.

KUMA ƝƐFƆBAA : Musow aw bɛ se ka KOWIDI-19 boloci kɛ lakana kɔnɔ ni a bɛ sinji di den ma. Doniba ŋanaw minnu bɛɛ ka KOWIDI-19 boloci furajiw sɛgɛsɛgɛ, olu y’a sɛbɛntiya ko muso minnu bɛ sinji di denw ma, k’olu bɛ se ani u ka kan ka ta u bolo ci.

O la aw kana makɔnɔni kɛ! A ye aw yɛrɛw lakana aw ani aw ka den! A ye taa aw bolo ci.

 

Kunnafoni surunman 13 : Cɛw! A ye musow dɛmɛ KOWIDI-19 bana waati la.

KUMA ƝƐFƆBAA : Cɛ mandi! KOWIDI-19 waati muso caman m’a baara gɛlɛman ani lɛrɛ caman kɛ. Denmisɛnw tun tɛ taa kalan yɔrɔw la, du kɔnɔ mɔgɔw dɔw bana la ani waati ko gɛlɛya tun bɛ musow kan foro la baaraw, ni biro la baaraw ani so kɔnɔ baaraw ma jate olu la!

Aw kana aw ka ɲɛnamaya musow bila u ka tɔɔrɔ.

Cɛw a ye a balimamusow, aw musow, aw denmusow ani aw baw dɛmɛ ni mago ko waati la aw kɛtɔ k’u dɛmɛ ka janto denmisɛnw na ani sokɔnɔ baara tɔw.

Ka fara o kan, cogoya ɲuman wɛrɛ bɛ ye aw bɛ se ka dɛmɛn do cogo minna ka musow dɛmɛn ani k’u lakana. A y taa KOWIDI-19 boloci kɛ.

 

Kunnafoni surunman 14 : KOWIDI-19 bana waati kɔnɔ dɛmɛ bɛ ye musow kama, minɛn kojuguya ye minnu sɔrɔ ani farinya walenw minnu sirilen do sifaya kun kan.

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI-19 ye tɔɔrɔlase bɛɛ ma, nka a ye tɔɔrɔlase kɛrɛnkɛrɛnneya la musow de ma.

KOWIDI-19 bana waati la muso caman tun tɛ se ka bɔ u ka so ani u cɛw tun bɛ u nimatɔɔrɔ. Ni aw dɔnbaga dɔ mago bɛ dɛmɛ la nisɔn ta fan fɛ, kɛnɛya ta fan fɛ, kiiri ko ta fan fɛ walima hakilinan ta fan fɛ, a ye ni nɛgɛjuru sira in wele [ A YE NƐGƐJURU SIRA DƆ SƐBƐ WALIMA NƐGƐJURU SIRA DƆ MIN BILALEN DO BAARA KƐDA DƆW FƐ, BAARAKƐDA MINNU KA BAARA ƝƐSINLEN DO DƐMƐN DOLI MA MƆGƆW MA MINNU YE DU KƆNƆ FARINNYA WALENW SƆRƆ AW KA MARA LA.]

Aw kana ɲinɛ aw kelen tɛ.

Kunnafoni surunman 15 : Farinɲa walew minnu bɛ sifaya kun kan, ka kɔn olu ma ani ka u ko fɔ KOWIDI 19 waati la.

KUMA ƝƐFƆBAA : Ne faw, ne balimakɛw, ne balimamusow, ani ne baw , farinɲa walen minnu bɛ ta ka ɲɛsin musow ma, jɔ yɔrɔ bɛ an bɛɛ la olu kunbɛni ani u kofɔli la hali KOWIDI-19 waati la.

Ni aw walima aw dɔn baga dɔ ye farinɲa walew sɔrɔ o kosɔn ni aw mago bɛ dɛmɛn la nisɔn ta fan fɛ, kɛnɛya ta fan fɛ, kiiri ko ta fan fɛ walima hakilinan ta fan fɛ, a ye ni nɛgɛjuru sira in wele [A YE NƐGƐJURU SIRA DƆ SƐBƐ WALIMA NƐGƐJURU SIRA DƆ MIN BILALEN DO BAARA KƐDA DƆW FƐ, BAARAKƐDA MINNU KA BAARA ƝƐSINLEN DO DƐMƐN DOLI MA MƆGƆW MA, MƆGƆ MINNU YE DU KƆNƆ FARINŊA WALEW SƆRƆ AW KA MARA LA.]

A ye ban farinɲa walew ma minnu bɛ ta ka ɲɛsin musow ma.

 

Kunnafoni surunman 16: Masaw! A ye KOWIDI-19 boloci furajiw kunafoni di aw denw ma

CƐ : Ne balimamuso ne bɛ miiri ko an ka kan ka kuma KOWIDI-19 boloci furajiw kola. An ka mɔgɔ kɔrɔbalenw bɛɛ se ka u bolo ci sisan. O la an ka kan ka min kɛ an ka kan o latikɛ.

MUSO: A filɛ dɛ jo b’i fɛ … Ne kɛlen kɔ ka ńbolo ci ne y’a jateminɛ ko ne bɛ kɛnɛyaba la. Ani kɛnɛya ko baarakɛla ŋanaw y’a fɔ an ye ko boloci furajiw bɛ lakana ba kɛ bana jugumaba ma, dɔgɔtɔrɔsola dali ani saya ma.

CƐ: Tiɲɛ do … An ka sigi wulada in na ni denmisɛniw ye walisa an ka masala ni u ye. Ne bɛ miiri ko waati sela an denw ka taa u bolo ci.

KUMA ƝƐFƆBAA : Mansaw! A ye baara kɛ ɲɔngɔn fɛ walisa ka latikɛw kɛ ɲɔngɔn fɛ du ka kɛnɛya ko ani a ka hɛra ko la. A ye KOWIDI-19 boloci furajiw ko fɔ aw denw ye ani aw ka ɲɛnatɔmɔli ɲuman kɛ walisa ka aw ka du lakana ani aw ka sigida.

Aw kana makɔnɔni kɛ a ye taa aw boloci.

 

Kunnafoni surunman 17: Boloci furajiw tɛ mɔgɔ kɔrɔbaw dɔrɔn taa ye!

MUSO 1: Aw bɛ bisimila bi wulada in lajɛ la. Ne nisɔn ka di k’aw bɛɛ kunbɛ ani ne bɛ kɛnɛya la kosɛbɛ ne kɛlen kɔ ka ne ka KOWIDI-19 boloci furaji hakɛ filanan sɔrɔ.

MUSO 2: Nka munna e taara i bolo ci, muso? Nin KOWIDI19 boloci furajiw ye mɔgɔko‘ɔbaw de taa ye e dun ye sunkuru ye ani I bɛ kɛnɛya la.

MUSO 1: A ɲɛna, i ni ce, nka … ni boloci furajiw ka kan ni mɔgɔw bɛɛ ye mɔgɔ kɔrɔba fara kamalen kan! muso kɔnɔmanw fana.

MUSO 2: Hali muso kɔnɔmanw?

MUSO 1: Ɔwɔ, muso kɔnɔmanw bɛ se ka KOWIDI-19 boloci kɛ farati foyi tɛ o la. kɛnɛya ko baarakɛlaw b’a fɔ ko boloci ye cogoya ɲumanba ye walisa k’aw lakana, aw, aw ka du ani aw ka sigida.

Sisan an ka an ka lajɛ daminɛ … (NƆƆNI DƐMƐ)

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI-19 tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ la. A bɛ mɔgɔ se bɛɛ ma sisan mana kɛ a min o min ye.

KOWIDI-19 boloci furajiw jɛlen do ani fagan b’u la walisa ka mɔgɔ bɛɛ lakana sisna man kɛ a min omin ye.

Waati sela aw ka ta aw bolo ci.

Kunnafoni surunman 18: Aw kana to KOWIDI 19 ka aw bali filanw la, aw masurumamaɔgɔw la ani aw ka baara la

KUMA ƝƐFƆBAA: KOWIDI-19 bana juguma sera minnu ma olu bɛ se ka dɔgɔkun wɔrɔ kɛ, a bɛ se ka tɛmɛ o kan yɛrɛ walisa u ka u yɛrɛ sɔrɔ, ani KOWIDI-19 bɛ se ka kɔlɔlɔ lase u ka kɛnɛya ma waati jan kɔnɔ. O ba jira ko waati jan donna i ni e teriw, i ka du ani ka baara cɛ.

Nka mɔgɔ minnu ye KOWIDI-19 boloci kɛ, a ka ca la olu bana ko tɛ juguya, u ka dɔgɔtɔrɔsola dali tɛ bonya ani a ka ca la u ka saya ma teli. U bɛ se ka to kɛnɛya la ani ka taa ɲɛ k’aw ka duw mago ɲɛ ani u ka du jabɔ.

O la aw kan makɔnɔni kɛ. A ye taa aw bolo ci!

 

Kunnafoni surunman 19 : Aw kan bɔnɔ ɲɛnamaya la KOWIDI 19 ko sɔn.

KUMA ƝƐFƆBAA : Mɔgɔ miliyɔn wɔrɔ ɲɔngɔn de sara diɲɛ kɔnɔ KOWIDI-19 sababu. O ye kasara ba ye.

Nka cogoya nɔgɔman dɔ bɛ walisa k’aw lakana. KOWIDI-19 boloci furajiw jɛlen do ani u ka ɲin. Bolocili bɛ aw lakana KOWIDI-19 Jugumanba ani dɔgɔtɔrɔsola dali ani a saya ma.

Á ye to ɲɛnamaya la! A ye taa aw boloci!

 

Kunnafoni surunman 20 : Sɔsɔli bɛ aw fɛ KOWIDI 19 boloci furjiw kola wa? A ye kunafoni ɲini!

AMA : Sita i ni sɔgɔma, ne nisɔn ka di ka e ye ne ka butiki la. A bɛ i ko e ka kɛnɛ dɛ!

SITA : I ni ce Ama. Ne ka kɛnɛ. Ne ye kowidi 19 boloci kɛ ka dafa. Oye lafiya ba ye!

AMA : Oh Sita ne ma da ni boloci furaji ninnu la …

SITA: Ne ye e ka jɔrɔnan dɔ. Nka a dɔrɔn e tun ka kan ka ta i kunafoniya a ko la. Ne ka du bɛɛ ani ne masurunman teriw bɛɛ bolo cila ani u bɛɛ ka kɛnɛ i ko e.

AMA : Tiɲɛna?

SITA: Ɔwɔ, mɔgɔ miliyari caman ye KOWIDI boloci kɛ lakana kɔnɔ. O furjiw jɛlen do ani bɛ bana juguma bali ani dɔgɔtɔrosola dali ani saya.

AMA : A ɲɛna, i ni ce o fɔli la ne ye. O bɛna ta ɲininkali dɔ wɛrɛw bɛ ne bolo. E bɛ se ka dɔ wɛrɛ fɔ ne ye … (NƆƆNI DƐMƐ)

KUMA ƝƐFƆBAA : Ni aw bɛ baro kɛ aw teriw ani aw ka du mɔgɔw fɛ u ka jɔrɔnan kow kan, o b’a to u ka da a la ko KOWIDI-19 boloci furajiw jɛlen do ani k’u ka ɲin.

A ye kunafoni ɲini, a ye aw boloci ani a ye kɛ KOWIDI-19 bolocili ko ŋana dɔ aw kɛtɔ ka baro kɛ aw teriw fɛ ani aw ka du fɛ KOWIDI-19 boloci furajiw kola.

Kunnafoni surunman 21: Ka sɔn boloci ma

KUMA ƝƐFƆBAA : Ɲɛnamaya ye duba ye. Jɔyɔrɔ bɛ an bɛɛ la, an ka duw ani an ka sigidaw ka lakanali ko la KOWIDI-19 ko ta fan fɛ.

Yan (Tɔgɔ, jɔ yɔrɔ) min tun b’a fɔ ko KOWIDI-19 boloci furajiw jɛlen do ani k ‘u ka ɲin. Ne bɛ aw bɛ jija aw ka kɔn k’aw boloci n’o bɛ se ka kɛ walisa aw ka se ka taa ɲɛ k’a ɲɛnamaya dubaw jabɔ.

 

Kunnafoni surunman 22: KOWIDI 19 boloci furjiw kɔlɔlɔ misɛnniw, minnu ka kan ka kɛ

FƆLI MAKAN : NƐGƐJURU SIRA MANKAN

DENKƐ: Alo, Bɛnzamin.

FA: Ben! Ini tile ne denkɛ!

DENKƐ : I ka kɛnɛ wa Baba?

FA : Ne ka kɛnɛ nka ne y’a mɛn ko e ye KOWIDI-19 boloci furajiw la dɔ kɛ. E ta dɔ ko ni fɛnw bɛna bana lase e ma wa?

DENKƐ : Oh ŋunuŋunukanw nkalomanw de do, baba. Ne ye kɔlɔlɔ misɛnniw dɔw sɔrɔ minnu ye wajibi boloci kɔfɛ. Ne bolo tun bɛ dimi ani ne tun sɛgɛnna dɔnni, nka o bɛɛ tɛmɛna tile kelen wala tile fila kɔfɛ, o bɛ kɛ boloci suguya bɛɛ kɔ fɛ.

Sisan ne bɛ kɛnɛya la. Boloci furajiws tɛ mɔgɔ bana, u bɛ mɔgɔw lakana yɛrɛ. Ńbɛ miiri ko eni man bɛna ta aw boloci sɔɔni.

FA: Ne nisɔn ka di ka ye ko e ka kɛnɛ! Min ye i ba ani ne yɛrɛ kun ye, an bɛna miiri boloci furajiws kola, ne bɛ o lahidu taa. K’an bɛ, ńdenkɛ; ḿbɛ i wle sɔɔnni … (NƆƆNI DƐMƐ)

KUMA ƝƐFƆBAA: Kɔlɔlɔ misɛnninw i na fɔ diminw, sɛgɛn, kolotuguda diminw, kunkolodiminw, ani farigan fitini, olu bɛ ye KOWIDI-19 boloci kɛlen kɔ tile fɔlɔw la. O ye wajibi ani o b’a jira ko furaji bɛ baara kɛ.

KOWIDI-19 boloci furaji jɛlen do ani fagan b’a la.

A ye kunafoni ɲinin! A ye taa aw bolo ci!

 

Kunnafoni surunman 23: A ye a denw jija u ka u bolo ci.

FƆLI MANKAN : MƆGƆ DƆ YE DA KƆKƆN DA YƐLƐ MANKAN.

FURUMUSO: Andaradi ne donna!

CƐ : Ka na n’i ɲuman ye, ńteri.

FURUMUSO: Munna e ɲɛnansisilen do ne ka kanulen?

CƐ : Ne bɔla ka azizi ka kibaruyaw sɔrɔ sisan … a tun ko a bɛ taa KOWIDI-19 boloci kɛ. Ne b’a dɔn ko mɔgɔw ko o boloci furajiw jɛlen do, nka ne jɔrɔlen do …

FURUMUSO: Ne denkɛ jɔrɔ ye ko bɛnta ye. Nka ne bɛ mɔgɔ caman dɔ minnu ye u bolo ci ani u bɛ bɛɛ bɛ kɛnɛya la ani u ka kɛnɛ u nikún na. Ne ka kɛnɛya ko dɔnba ŋanna y’a fɔ ne ye ko o bɛ ne lakana KOWIDI-19 ma. A dɔrɔn an ka kan ka kunafoniw caman ɲinin a kun kan?

CƐ : A bɛ se ka kɛ jo b’i fɛ … Ani an denkɛ do. An ye a lamɔ kosɛbɛ ani an dale bɛ a la.

KUMA ƝƐFƆBAA : KOWIDI-19 boloci furajiws jɛlen do ani fagan b’u la. a ye aw denw jija ani a ye a baro kɛ ńu ye.

Waati sera aw ka aw bolo ci.

 

Kunnafoni surunman 24: Furajiw jɛlen do ani u ka ɲin.

KUMA ƝƐFƆBAA: Mɔgɔ dɔw bɛ siran ko KOWIDI-19 boloci fura jiw dilanni teliyala kojugu ani ka da o kan k’u ma ɲin. Nka KOWIDI-19 boloci furjiw jɛlen do ani u ka ɲin.

Sababu saba filɛ minnu kosɔn u dilanni teliya la:

Fɔlɔ: A bɛ san tan caman bɔ ɲininlikɛlaw bɛ ka ɲinili kɛ koronawirisiw kan. KOWIDI-19 bɔlen bɛ coya caman na koronawirisiw dɔwɛrɛw fɛ, ani k’a da o kan dɔniba ŋanaw sera ka furaji dɔ sifilɛ teliya la min bɛ se ka bɛn KOWIDI-19 kɛlɛli ma.

Filannan: I ko KOWIDI-19 ye diɲɛ bɛɛ ka degun ye farakan jɛkulu caman ani jamanaw ye wari caman bɔ boloci furaji dilanni kama walisa ka mɔgɔw lakana. O wariw y’a to boloci furaji dilabaaw ka baara kɛ teliya la ani sɛbɛ la min ma kɛ boloci fura ji wɛrɛw ko la.

Sabanna, KOWIDI-19 boloci furajiw sɛgɛsɛgɛra kosɛbɛ ani o sɛgɛsɛgɛliw bɛ taa ɲɛ halisa. I ko KOWIDI-19 bɛ se ka na ni kɔlɔlɔw juguw ye, dɔnibaw kɛra sɛgɛsɛliw jatew ye o sɛgɛsɛliw jabiw sɛrɔlen. O y’a to cakɛda jɛkuluw ka boloci furajiw bugu teliaya la.

KOWIDI-19 boloci furajiw jɛlen do ani u ka ɲin.

O tuma aw kana makɔnɔni kɛ a ye taa aw boloci!

Acknowledgements

Remerciements

Rédaction : Vijay Cuddeford, rédacteur en chef, Radios Rurales Internationales et Hannah Tellier, coordonnatrice des ressources, Radios Rurales Internationales.

La présente ressource est financée par le gouvernement du Canada par l’entremise d’Affaires mondiales Canada dans le cadre du projet « Communication à grande échelle sur la santé publique et les vaccins en Afrique subsaharienne pour sauver des vies » (ou VACS).