Notes to broadcasters
Kunnafoni ka ɲεsin arajolacεw ani arajolamusow ma
Afiriki kɔnɔ bakuruba la, ani Mali kɔnɔ kεrεnkεrεnnenya la, jogow ani kεcogo juguw, ka dεn suguya la, olu bε sen na halibi sigida dɔw kɔnɔ, n’o tε, a bεε kɔnɔ. O jogow ni kεcogo juguw bε musow ni musomanninw kε dεnkεrεfεw ye hadamadenya kɔnɔ, ani k’u ka hakεw tereke. Yεlεma ka kan ka don o cogoya in na, walasa musow ni musomanninw ka se ka hεrε sɔrɔ ani k’u sendon hadamadenya kεcogo la a ɲεma.
Nin baronin in bε jɔyɔrɔw tilacogo jugu kofɔ bεrεmakεɲεbaliya kɔnɔ cεw ni musow cε.
Tεnεbugu dugu kɔnɔ, cε dɔ tun bε yen, min tɔgɔ ye Yayabilen. Kabini a denmisεnnama, a ye ladamuni cogoya bεε sɔrɔ, cε ni min ka kan. A tun b’a jilaja cogo bεε la, k’a danbe labato a ka denbaya kɔnɔ. A hakilila tun ye « suguya bεε n’a ka kεta » ye. Ɲinan, sanji dɔgɔyali kosɔn, sɔrɔ ma kε kosεbε ; kɔngɔ bε sɔn ka don a ka denbaya kɔnɔ. O la, a muso Jɔnminε y’a dajira a la, ko a bε se ka dɔgɔ feere (dɔgɔjago), k’a yεrε dεmεn n’o ye denbaya ka baloko la. Nka o kuma in digira Yayabilen na, a y’a tɔɔrɔ ; sabula ale bolo, dɔgɔ feereli ye musow ka baara ye. O waati kelen yεrε la, Zanzu min ye Jɔnminε kɔrɔkε ye ni Yayabilen yεrε terikε don, o ye Jɔnminε lafasa, ka laban ka Yayabilen n’a hakili jira ɲɔgɔn na. O kumaw donna o fε kosεbε, a ka sɔrɔ ka yεlεma ɲuman donni daminε a kεcogo la n’a muso an’a ka denbaya ye.
Nin baronin min tilalen don yɔrɔ saba ye, a bε se ka waleya komaɲaganna ŋana cεmanw an’a musomanw fε, ani k’a jaw ta, k’u lase arajosow la. N’o tε, animatεri cεmanw an’a musomanw bε se k’u mankanw di barow kεbaaw ma jεmukanw kɔrɔ. Nin baronin in laɲinin ye ka lamεnbaa cεmanw ani musomanw dεmεn u ka musow, cεw, cεmanninw ani musomanninw jɔyɔrɔw cogoyaw dɔn sigida la.
Arajow laselikεla cεmanw an’a musomanw fana bε se k’u sinsin baronin in kan, ka jamukanw sigi ka kεɲε n’a cogoya ye. Ɲininniw hukumu kɔnɔ, u bε minnu kε o jεmukanw kan, u bε se ka nin ɲininkali misaliw kε :
A bε se ka kε bilasiralikεan ye waati nataw la, u labaarabaa cεmanw an’a musomanw bolo a ɲɔgɔnna jεmukanw waleyali la. Walasa ka se k’o kε, ɲininkali minnu bε tali kε cεw ni musow ka don o don kεtaw la, olu bε se ka kε. Misali la, :
- Cε ni muso la, jɔnnin de ka kan ka taa foro la?
- Musow bε mun kε du kɔnɔ? Cεw bε mun kε du kɔnɔ?
- Cεw bε se k’u baw, u balimamusow an’u musow dεmεn cogo di dukɔnɔbaaraw la?
- Nafa jumεn bε kεtaw tilali la cεw ni musow cε?
Baronin kuntaala, an’a daminεni n’a kuncεli kumaw : Sanga 25.
Script
BARONIN KΕBAA JƆNJƆNW :
Yayabilen:
Dutigi, Jɔnminε furucε ani tεnεbugu duguden
Jɔnminε:
Yayabilen furumuso
Sidi:
Yayabilen ni Jɔnminε den fɔlɔ
Dɔdɔ:
Yayabilen ni Jɔnminε den filanan
Zanzu:
Yayabilen terikε ani Jɔnminε kɔrɔkε
Komaɲaganna cε walima komaɲaganna muso
YƆRƆ1: Yayabilen an’a danbew
KOMAƝAGANNACƐ.MUSO:
Yayabilen b’a denw ladamu n’a donni ye u kun na, ko cε ni muso ka kεtaw tε kelen ye du kɔnɔ. A b’a denw kalan a ka hadamadenya taabolo la.
Dɔdɔ:
N kɔrɔ Sidi, na n dεmεn ɲɔsusu la.
Sidi:
E bε sɔn k’a fɔ ko ne ka ɲɔ susu cogo di? Yala o ye cε ka baara ye wa?
DƆDƆ:
A fɔ dɔrɔn, k’i t’a fε ka ne dεmεn. Ne b’e dɔn, i saliya de ka bon.
Sidi:
Ne m’a fɔ ko nin ye musow ka baara ye dε, Baya de y’a fɔ (sεbεnnikεyɔrɔ ka kunnafoni: U b’u fa bonya ko Baya.) Ayiwa, a yεrε natɔ filε.
YAYABILEN:
Mun de bε yan?
Sidi:
Fosi! Ne tun b’a la k’a fɔ Dɔdɔ ye ko ɲɔsusu tε cε ka baara ye.
YAYABILEN:
O ye tiɲε ye. Ɲεnamaya kɔnɔ, cεw ni musow ka baara tε kelen ye. Cε ka kεta fɔlɔ ye a ka denbaya baloli ye, ɲɔsusu ye muso ka kεta ye.
DƆDƆ:
(YƐlƐ) O la, muso bε na diɲε kɔnɔ dumuni de kama
a cε bε min lase a ma?
YAYABILEN:
Kosεbε, e y’a faamuya. Muso ye mɔgɔ ye, min ka kεta ka dɔgɔn nin diɲε in kɔnɔ, wa a b’o cogo la.
DƆDƆ:
Baya, du minnu kɔnɔ ni cε tε yen dun, jɔnnin de b’a jɔ ni musow ye?
YAYABILEN:
(TƆƆRƆLEN) I ma deli ka du si ye, cε tε min kɔnɔ. A to n ka dɔ mεn.
Sidi:
Jo bε Baya bolo. Ni du tun bε yen cε tε min kɔnɔ, kɔngɔ n’o du muso bεε faga. (YƐLƐW)
YAYABILEN:
Ne b’a fɔ a ye, ko Ala ye cε da baara gεlεn bεε kεli kama. A balo man kan ka siri muso la. Yala muru bε se ka dɔgɔ tigε wa?
Sidi:
Ayi, fo bese ka sɔrɔ i bolo walima jele.
YAYABILEN:
O la, cε de ye bese walima jele ye. Muso ye muru ye.
Sidi:
O b’a jira ko cε kolo ka gεlεn ni muso ye wa?
YAYABILEN:
Ala de ye muso fanga dɔgɔya ka tεmεn cε ta kan.
DƆDƆ:
(KASIRA) Munna Ala ma ne da ka n kε cε ye?
YAYABILEN:
(MAJIGIN NA) A bε bεn n denmuso. Ne m’a bεε fɔ. I bε sɔn ka nisɔndiya i kεlen muso ye.
Sidi:
(KABAKOYALEN) Tiɲε y’o ye wa? Musoya nafa ye jumεn ye, Baya?
YAYABILEN:
Muso jɔyɔrɔba ye denbaya ladonni ye. Fεn o fεn ka gεlεn, i n’a fɔ taali foro la, ka kεlε kε, walima ka sa faga, olu ye cε ka kεta ye.
Sidi:
O de kosɔn ni e bε kuma, Maman b’a da den?
YAYABILEN:
A ka kan k’a da den, sabula ni cε bε kuma, muso man kan k’a dalaminε. O bεε to i hakili la, sabula i ka siniɲεsigi kεcogo ɲuman b’o de la.
DƆDƆ:
N’o de ye muso jɔyɔrɔ ye du kɔnɔ, Ala ma tilali kε koɲuman.
YAYABILEN:
Dɔdɔ kana o fɔ. Ala bε se ka fili wa? Kabini Ala ye diɲε da, cε de b’a jɔ ni muso ye. E bε mun fε ka tεmεn o kan?
Sidi:
(YƐLƐTƆ) N dɔgɔmuso, i ka kan ka ne bonya, sabula ne y’i lakananbaa ye.
DƆDƆ:
A to ne ka dɔ mεn.
YAYABILEN:
Maloya t’e la, Dɔdɔ. An bεnbaw fε, cεmanninw ka kan ka k’u fa ye, wa musomanninw fana ka kan k’u ba ladege. A b’o cogo la kabini Ala ye diɲε da.
DƆDƆ:
Ɔhɔn, ne hakili la yεlεma ka kan ka don o la.
YAYABILEN:
A to Dɔdɔ! N t’a fε k’i mankan mεn bilen. A ma fɔlɔ e la, wa a tεna laban e la ka jɔ an danbew kɔrɔ!
JɔnminƐ:
(NA MIKORO MINƐ) a mana kε cogo o cogo, ne ye garijεgε sɔrɔ ka kε muso ye. Wa ne tεna n si bεε kε sunɔgɔ la… i n’a fɔ yan mɔgɔ dɔw.
YAYABiLen:
(DABALI BANNEN) Jɔnminε! Ne tun t’a dɔn ko e bε yen. E tun bε ka ne bεlεn wa?
jƆnminƐ:
Ne t’e bεlεnni masɔrɔ. Ne ci ka ca o ma. Ne ma dɔwεrε fɔ i ye tiɲε jalan kɔ.
YAYABiLen:
N sɔnna! Nka i ye min fɔ, i kana segin a kan. Sabula, ne m’i tɔgɔ fɔ.
jƆnminƐ:
I ka kan ka tilennenya kalan kε denmisεnninw de kun. E hakili la, ko a ka ɲin cεmannin k’a sigi k’a ba an’a balimamuso filε baara la ten k’a sɔrɔ a m’u dεmεn?
YAYABILEN
:
O cogo kɔni na, i bε ne kunmasuuli n denw cεla?
JƆNMINƐ:
Ni ne y’i tɔɔrɔ, i bε yaafa n ma.
YƆRƆ2: Yayabilen ka denbaya ka degun
Komaɲaganna c
ε
.Muso:
Yayabilen ka denbaya bε taa a hakilila kan « suguya bεε n’a ka kεtaw don ». Jɔnminε ni Dɔdɔ bε wulikajɔ la sanga ni waati bεε la, lafiya t’u ye. Forolabaara kɔfε, Yayabilen n’a denkε Sidi b’u ka waati tɔ bεε kε sunɔgɔ ni dumuni na. Ni Sidi bɔra, a tε segin denbaya kɔnɔ ni dumunikε tε. Dumuni kεlen kɔ, Dɔdɔ de bε dumuniminεnw ko, ka dukεnε furan; o ye don o don ye. Siɲε kelen, Sidi balimamuso hinε y’a minε, a y’a ŋaniya ka dukεnε furan. A fa ye min fɔ o la, o ma bila ka balan kɔnɔ. A tun na k’i ɲεna ko cεnin in ye ko kεbali dɔ de kε. Jɔnminε tɔɔrɔko jugu, o kasira, ka yaafa ɲinin.
Sidi:
Dɔdɔ, e sεgεnna wa, furannan bila. Ni Baya bɔra, ne bε dukεnε furan.
DƆDƆ:
Ayi, o tε cε ka baara ye.
Sidi:
Ne mako t’o la. A bε ne dusu tɔɔrɔ k’e kelen ye o baara bεε la.
DƆDƆ:
O la, e b’a fε ka mun kε? Ninnu ye musow ka baara kεtaw ye Baya bolo, tari di?
Sidi:
N’i y’a sɔrɔ ko ne bε taama, ni ne tε muso kεrεfε. Ne b’a kε cogo di ni n tε fosi dɔn o baaraw la, a bε fɔ k’o minnu ye musow ka kεtaw ye?
DƆDƆ:
I b’i nɔn nɔgɔ cεla kε (YƐLƐw).
Sidi:
Ayiwa, mun de bεna kε ni nin sariyaw ani gεrεntεw ye,
Baya bε minnu wajibiya?
JƆNMINƐ:
Baya ni anw ka dugu cε tɔw cogoya ye kelen ye. I bε cεw de ye ka caya sunɔgɔ la ka musow to baara la.
DƆDƆ:
Tiɲε na, nin ye hakililako de ye.
Sidi:
O de kosɔn, ne ko i k’a to ne ka dukεnε furan bi, Dɔdɔ.
YAYABILEN
:
(NI FANGA YE) Sidi, ne y’a bεε mεn, wa i bɔra n jigi kɔrɔ, ne m’i dege nin na.
JƆNMINƐ:
Baya, anw ma fosi baasima fɔ.
YAYABILEN
:
Munna e b’a lafasa? Yala e de t’a fɔ a ye, ko ne ni n hakili tε ɲɔgɔn fε wa?
JƆNMINƐ:
(DABALI BANNEN ANI JA SIRANNEN) Baya!
YAYABILEN:
Sidi, jogo min b’e la o tε bεn ne ma, wa a b’a jira n na, ko i tε ne ka sariya fosi bonya.
DƆDƆ:
(DEGUNNEN) Baya, yaafa anw ma. Fo saya, an b’i kɔ.
YAYABILEN
:
(DUSU KASILEN) I bɔ n ɲεkɔrɔ. E hakili la k’i kolonnen don ka tεmεn a kan? K’aw to a’ ba ka kumaw lamεnni na, ne ni aw tεna bεn. Denmisεnnin ladamuni tε muso ka baara ye.
Sidi:
Baya, n b’i deli, ne jo t’a la. N bεn cε jogo ta k’i dusu suman.
YAYABILEN:
O la, aw ka kan ka tugu ne kɔ ani ka n ka sariyaw labato, sabula o y’an bεnbaw danbe ye. Ne ka baara kεta ye ka ɲεnamaya kεcogo ɲuman sira don aw kɔrɔ.
Sidi:
Baya an bε tugu i kɔ, yaafa an ma nin sen in na.
YAYABILEN :
(HAMI, K’A SIGIMAJƆ DƆƆNIN
)
N den, ne bε yaafa e ma mun na? N b’a dɔn ko ɲεnamaya kɔni kɔnɔ « suguya bεε n’a ka baara kεta don ». Nka… n ye n miiri Dɔdɔ ka fɔlen na.
DƆdƆ:
(SIRANNEN) Baya, ne ye kuma jugu dɔ fɔ wa?
YAYABILEN:
Ayi, i ma fosi baasima fɔ ni tiɲε kunaman tε.
dƆdƆ:
(SIGASIGABAATƆ), Ne kεlen k’a fɔ ko ɲεnawolomani cε ni muso cε, ko yεlεma ka kan ka don o la wa?
YAYABILEN:
Cɔ! O don. Hakε tε ne bolo ka laadaw an’an danbew lagosi, nka kabini e kasira a tile damadɔ ye nin ye, n denmuso, o taamana ne kan… o taamana ne kan…
dƆdƆ:
Baya… Ne b’a dɔn k’i bε n fε. E ma laadaw ni danbew da, a ka di i ye dɔrɔn tugu ka k’u kɔ.
YAYABILEN:
(ŊununŊunun, I n’A Fɔ A bƐ kelennakuma na) i n’a fɔ a bε fɔ cogo min na, diɲε tun tε tan. A bε se ka kε yεlεma bε don kow cogoya la don dɔ la. Nka waati de kelen ye kiiri tigεbaa ɲuman ye.
JƆNMINƐ :
(HINƐTƆ) Yayabilen
YAYABILEN:
(DIMINEN, DEGUNNEN) Kana ne filε nin cogo la! Dɔdɔ, taa i ka baara la! Sidi, n t’a fε k’i ye muso baara la bilen! Wa n t’a fε k’a kuma fana mεn bilen.
MANKANW:
DA TUGUKAN
Yɔyɔ3: Jɔnmin
ε
ɲ
ε
jiw ani Jɔnmin
ε
ka nisɔndiya
KOMAƝAGANNA:
Sεnε sɔrɔ ma kε ten, Jɔnminε ye dajirali kε a furucε la a ka dɔgɔ feere ka denbaya mako ɲεnabɔ n’o wari ye. Daga wulila sonkalan ma ye. Kεlε de wulicogo filε. A kεra kunnadiya ye, Zanzu n’o ye Jɔnminε kɔrɔkε ye, ni Yayabilen yεrε terikε don, o sera. Mankan tun cayara. Nka Zanzu sera ka Yayabilen sabali, k’a ni a hakili jira ɲɔgɔn na. O cogo de la, Yayabilen sɔnna dɔgɔ feereli ma. U wasalen n’a furucε ka kuma ye, Jɔnminε y’a ka nisɔndiya jira.
JƆNMIMƐ:
Baya, Suman tɔ bεrε tε jiginε kɔnɔ tuguni. An ka dɔgɔkun fila sɔrɔ a tɔ kan, o bε sɔn ka gεlεya…
YAYABILEN
:
Sabula e tε dɔwεrε ɲε tile kɔnɔ ni dumuni tε, i dun tε fεn ɲinin. O n’a ta bεε, i tε ne bonya. Nsana dɔ b’a fɔ ko n’i n yεrε deli sibandumuni na, ni sibankɔngɔ nana o b’i faga. O la, a b’i n’a fɔ o tuma de sera.
JƆNMINƐ:
Baya! O tε malobaliya kuma fɔkun bɔ. Ne y’i lasɔmi dɔrɔn, walasa an ka se ka dabali tigε, k’a kunbεn.
YAYABILEN:
(A YE KUMA TIGƐ A DA KƆNƆ) Dabali jumεnw? N’an ka maralen banna, o la, an k’an sigi ka kɔngɔ makɔnɔ. Wa Ala kelen dɔrɔn de b’a dɔn o bε ban tuma min na. Fura fosi tε ne kɔni bolo.
JƆNMINƐ:
Ne ka kεta ye k’i kunnafoni. A tɔ tε ne ɲε sira la. E yεrε y’an deli a la, ko cε jɔyɔrɔ ye ka balo ɲinin ka na denbaya kɔnɔ.
YAYABILEN
:
N’a y’a sɔrɔ o bε se ka kε!
JƆNMINƐ:
Baya, (A NINAKILILA KOSƐBƐ) an bεε b’a dɔn ko sεnε sɔrɔ ma kε ten ɲinan. O la, i man kan ka jigi mɔgɔ si la, k’o kɔrɔfɔ. Ne hakili la, ko ni an y’an fangaw fara ɲɔgɔn kan, An bεna se ka waati in latεmεn.
YAYABILEN:
E hakili yεrε ye jumεn kelen ye?
JƆMINƐ:
(SIGASIGABAATƆ) Ee a filε… ne tun b’a fε k’a dajira e la, k’i ka… a filε kε, ka n dεmεn ka dɔgɔ feere, walasa ka se ka denbaya mako ɲεnabɔ n’o wari ye gεlεya in waati gεlεnw kɔnɔ.
YAYABILEN:
(DIMINEN) E bε sɔn ka nin kuma suguya fɔ cogo di? Nin sen in na, i taara jɔrɔ jan kojugu Jɔnminε!
JƆNMIMƐ:
Yayabilen, ne ye nin fɔ dɔrɔn e ka hεrε de kama. An ka denbaya mako bε dumuni na!
YAYABILEN:
(A Y’A PƐRƐNPƐRƐN) Ayi. E ne y’e ŋaniya dɔn, Jɔnminε. Ne ma wolo bi koyi! E de bε k’a ɲinin ne fε, n ka musow ka baara kε, ka da a kan ne tε cε ye, o t’o ye sa wa?
JƆNMINƐ:
(KAMANA GANNEN) Baya, N bε n kali k’o tε, nin…
YAYABILEN:
(PƐRƐNNA). Ne ni Ala cε, ne tε jεn n’i ka neniniw ye! (A Y’A DAMINƐ KA PƐRƐNPƐRƐN JƆNMINƐ KUNNAN ANI K’A NENI)
KOMA7AGANNA CƐ.MUSO:
Zanzu min tun bε ka na a ɲε da Yayabilen na, o y’a ɲinin k’a lasabali.
Zanzu:
(TƆƆRƆLEN) Yayabilen! A dbila!
YAYABILEN
:
Jɔnnin y’e wele?
ZanzU:
N terikε, n’i tε i furumuso fε bilen, a labila sanni i k’a lamaloya a denw ɲεna!
YAYABILEN:
Ka da a kan e balimamuso don, o kosɔn e bε kuma nin cogo la wa? Taa ka bɔ n ka so sisan.
Zanzu:
I hakεto, sabali Yayabilen! Ne balimamuso don, nka e fana ye ne terikε ye. An ka teriya ka kɔrɔ ni aw ka furu ye.
jƆNMINƐ:
(ƝƐJITƆ) Ne ma fosi juguman kε. Ne y’a laadi dɔrɔn, i y’a ye a bε ne jaabi cogo min na. Fosi nege tε ne na bilen…
Zanzu:
N jigi tigεra Jɔnminε. Ne b’a dɔn k’a ka gεlεn e bolo. Nka, da ne na, n b’a kε cogoya la, min b’i bali ka kεlε tigε n na nin cogo la kɔfε. I furucε bεna segin ka na du kɔnɔ.
JƆNMIN
ε
:
Cogo di, ale bε ne kε nin cogo la k’a sɔrɔ ne ma dɔwεrε kε a laadili kɔ?
Zanzu:
E ye mun fɔ a ye laadilikan na?
JƆNMINƐ:
Ni ne seginna o kan sisan, a bε sɔn ka ne neni tuguni.
YAYABILEN:
(A SINSINNA A KAN K’A FƆ) O la, ne bεna o fɔ e ye. I tulomajɔ koɲuman: A sɔnna k’a fɔ ne ma, ko ne ka musow ka baara kε, sabula ko ne tε cε ye bilen. A filε, yala o ye bonya kuma ye ko mɔgɔ b’o fɔ wa?
Zanzu:
Jɔnminε, yala e y’o fɔ wa?
JƆNMINƐ:
Ee n tigi Ala, ayi! E hakili la ko ne bε sɔn ka nin ɲɔgɔnna fɔ n furucε ma wa? Ayi! Sεnε sɔrɔ de ma kε ten, ne y’a dajira a la, a ka ne dεmεn ka dɔgɔ feere, walasa an ka denbaya bε se ka dumuni sɔrɔ. Ne ka kuma fa an’a ba filε.
Zanzu:
N y’a ye… Yayabilen, I ye ne kunmasuuli. Ni ne de tun b’e nɔ na n terikε, ne tun t’a kε e ta in cogoya la.
YAYABILEN:
(NI DUSUKASI YE) Aa! E tun bεna ko jugu kε ka tεmεn ne kan wa!
Zanzu:
Ayi, Yayabilen, ne t’o Zanzu kelen ye bilen. Ne ye ko caman faamuya tunga fε. Ne y’a faamuya, ko an musow an’an denw bε degun min kɔnɔ, o tε dɔwεrε ye dansagon kɔ.
YAYABILEN
:
O kɔfε dun? O y’an ka tiɲε ye.
Zanzu:
U diyagoyalen tε ka kε ten. An bε se, wa an ka kan ka ko dɔ kε o la.
YAYABILEN:
Mun? E bɔra tunga fε ka na ne de ladamu wa? Nin waleyaw b’an ka sigida la kabini e ni ne fila si ma bange. An ka kan k’an bεnbaw ka sira jiralen minε.
Zanzu:
Tiɲε na, Yayabilen? Hali n’u tiɲε ye dansagon ye, n’u laɲinin tε dɔwεrε ye fo k’an musow to an ka kɔlɔsili kɔnɔ.
YAYABILEN:
(Y’A YƐLƐBƆ A LA) E b’a fε ka mun fɔ tan?
Zanzu:
Ne b’a fε k’a fɔ, ko an ka kan k’an musow minε ka damakεɲε n’an yεrε ye! I muso ka kan ka k’i jεɲɔgɔn ye ɲεnamaya kɔnɔ. Aw ka kan ka kε jεkulu ye! A bε se ka hεrε sɔrɔ cogo di, k’a to e ka gεrεntε kɔrɔ? Aw ka denbaya bε se ka hεrε sɔrɔ o kan cogo di?
YAYABILEN:
Nka…
ZANZU:
Ayi, Yaya, n lamεn. I yεrε y’a fɔ ko, i t’a dɔn denbaya bεna dumuni kε cogo min na. E muso ye fura dɔ sɔrɔ. O la, a ka di i ye kɔngɔ k’i ka denbaya faga wa? E ka hakili sɔrɔ, k’a dɔn ko musow walima cεw ka kan ka min kε an’u man kan ka min kε, n’o tε, kɔngɔ b’i ka denbaya faga!
DƆDƆ:
(NISƆNGOYABAATƆ) Baya, i hakili bε ne k’o don kuma na wa? E dun y’a fɔ ko i sɔnna… Ne b’a dɔn ko i sɔnna k’a fɔ, ko Manan ni ne, ko an man kan k’an wasa don ko bεε la du kɔnɔ!
SIDI:
(MURUTILEN) Baya, I ka kan ka Maman minεni dabila o cogoya la. E bε sɔn k’i tεgε da a kan nin kɔ wa?
YAYABILEN:
I da minε! E man kan k’a fɔ ne ye, n ka kan ka min kε.
zanzu:
Ayi, tiɲε b’a bolo. A man kan k’a ba ye kasi la tuma bεε la!
YAYABILEN:
A ba de ka kan ka kε muso tilennen ye, a banna. Sanni i ka kε jinε soronadonbaa ye, a bε nafa, k’a ɲinin ka kε muso ɲuman ye. (LAFIƝƐBƆ) nka Zanzu… N’i ma gεrεntε sigi i muso an’i denw kan, denbaya marali bε tila i la pewu, o tε tiɲε ye wa? O ye diɲε turulen ye a kun jugu kan!
zanzu:
(KAMANA GANNEN) Kuma nafantanw! An bε dansagon k’an musow la nin cogo de la. I tε se ka kε muso fε abada, k’i to ka gεrεntε sigi a kan. A filε i bɔra ka min kε sisan, i yεrε denkε kεlen k’a fɔ i ma, ko i ka sabali, i ye min kε k’o jaabi.
YAYABILEN:
(
SIGASIGATƆ
)
Ee A FILε. A y’o ɲinin! Denmisεnnin… denmisεnnin man kan k’a sendon a mansaw ka kow la…
Zanzu:
Ayi, Yayabilen. O de ye dansagon ye; wa o bε muso ani denw bɔnε u ka hεrε la. Fo i ka yεlεma don i kεcogo la.
YAYABILEN:
An tε se k’an seko ni dɔnko bila, Zanzu.
zanzu:
O ka ɲin, nka an kɔni bε se k’an yεrε jogo kolon bila.
YAYABILEN:
Ni gεlεya tε e n’i muso cε, i b’a sɔrɔ o b’e lamεn!
zanzu:
Ne fana y’a lamεnni dege. O la, a kε i n’a fɔ ne ta cogoya, i bεna a ye.
YAYABILEN
:
Muso bεε tε kelen ye, Zanzu. U bεε ye hadamadenw ye. N’o bεnna ne ma, fosi t’a to a tε bεn e fana ma. A lajε dɔrɔn. Ne ka tungalataa de y’a to ne sera ka ko caman faamuya, ani ka yεlεma on n kεcogo la. O de kosɔn ne tε bεnkan fosi ta bilen, n muso kɔ.
ZANZU
:
E ni ne tε kelen ye. Ni ko tintinna e kun tunga fε, o y’i kunko ye.
YAYABILEN:
Ko tintinniko tε, nka, hakilitigiya don. O fara i bolo dala, i b’a ye yεlεma ɲuman bε don i ka ɲεnamaya cogoya la. Munna i bε Jɔnminε sendon ne ka bεnkanw na?
ZanZu:
Walasa aw ka hεrε sɔrɔ.
YAYABILEN:
Ne tε tɔɔrɔbaatɔ ye! E bε min ɲinin ne fε, o tε se ka kε.
zanzu:
I ka ɲεngoya da kεrεfε, i ka Jɔnminε dεmεn ka dɔgɔ feere. I tεna nimisa fiyewu.
YAYABILEN:
Tiɲε na, a bε se ka kε, kow bε cogo min na, a tε ɲε n’an ma ko dɔ kε, nka a ma se… a ma se…
zanzu:
Dɔgɔ feereli tε ɲuguntɔko fosi ye Yayabilen, Kuma tε, e yεrε bε wari sɔrɔ a la.
YAYABILEN:
O la, munna e yεrε fana t’a kε? Yala e ye sɔrɔ kε sεnε na ka tεmεn ne kan wa?
Zanzu:
An bε k’an taw tɔ nɔɔrɔ bɔ. Nka ni ne muso de tun y’a dajira ne na, ne tun tε sigasiga. I ka dɔgɔ fere, ka kε cε jɔyɔrɔtigi ye, o ka fisa n’i dεsεli ye k’i muso an’i denw balo.
YAYABILEN:
(SƆSƆRA) Nka cε si ma deli ka dɔgɔ feere nin dugu in kɔnɔ! O ye baara ye, min dabɔlen bε musow kama.
zanzu:
I kana hami o la. I miiri dɔrɔn i ka denbaya balocogo la.
YAYABILEN:
(YƐLƐBA) Zanzu, N tun bε ɲinin ka n ka cεnin, Sidi Gosi, a kεlen ka dukεnε furan. Ni ne tun bε se ka n yεrε majigin o la, jɔnnin kelen b’a dɔn o bεna ne lase yɔrɔ min na?
zanzu:
Nin baaraw ye «muso baaraw» ye, ani «cε baaraw» ye, o ye baro ye. Ko kɔrɔ don, tiɲε kɔrɔ tε, n terikε. Dɔgɔ feere k’i ka denbaya balo, wa nin ka dan yan.
SIDI:
(DOGODOGONINKUMA) Baya, i b’a fε kɔngɔ k’an faga wa? E bε se ka tile kelen kε k’a sɔrɔ i ma dumuni kε wa? Maman bε fεn o fεn ɲinin e fε, o ye k’a ka cεsiri senkɔrɔmadon.
YAYABILEN:
(MANKAN DARA KA WAATININ KƐ) Ne bε n hakili jakabɔ o la.
zanzu:
O bε kε sabali sɔrɔlen y’i fε. K’an-bεn, Yayabilen, Jɔnminε, i hakili to i yεrε la, n balimamuso. An bε kuma sɔɔnin. (A BƆRA)
JƆNMIMƐ:
Baya… ne ye min fɔ e ye n’o y’i tɔɔrɔ, ne bε yaafa ɲinin e fε.
YAYABILEN
:
(MANKAN DALI KƆFƐ) Jele ta ka di yan.
JƆNIMƐ:
Baya, e ko mun?
YAYABILEN:
Ne k’i ma, ko i ka jele ta ka di yan. Ni dɔgɔ feereli b’a to mɔgɔ ka wari sɔrɔ, o la, warintanya tεna nin du in minε tun abada.
Sidi:
Baya, tiɲε na i bε sɔn k’o kε…?
YAYABILEN:
Sidi, ne ka kεta ye k’aw balo. O kama ni ne ka kan ka dɔgɔ feere, ne b’o kε.
komaƝaganna:
Dɔgɔkun fila o kɔfε, Baya ye dɔgɔ feere ni wasa ye.
JƆNMIN
ε
:
Sidi, dɔgɔ feereli tε musow dɔrɔn ka ko ye. A natɔ filε ni dɔgɔsiriba ye. Baya i ni sε!
YAYABILEN:
I ni ce! Hɔn, nin dɔgɔsiri in minε, Sidi! Ne bεna ni dɔwεrε ye nin kɔfε.
JƆNMINƐ:
(NISƆNDIYALEN) Jɔnnin tun bε se ka da nin na! Ne ka denbaya seginna ka nisɔndiya sɔrɔ. Yayabiln tun tε fatɔ ye. Laadaw de tun taamanen b’a kan.
dƆdƆ:
Sidi, Baya y’e kɔrɔfɔ furanni na, a dun bε ka min kε, o ka jugun n’e ta ye bi. Mun de donna a ma?
Sidi:
Suut! A b’i mankan mεn dε!
YAYABILEN:
Dɔdɔ, Mɔgɔ bεε bε se ka dɔgɔ feere. An ye denbaya ye, an ka kan ka ɲɔgɔn dεmεn. E ba ni ne, an bε jε ka baara kε nin donw na, denbaya bεε ka hεrε kama.
OMA7AGANNA CƐ.MUSO:
Zanzu nana a ɲε da a terikε Yayabilen na. A fɔra o kɔ, nka a y’a balimamuso sɔrɔ yen, o nisɔndiyalen wasalen n’a cε ye.
ZANZU
: I ni ɲɔgɔn tuma, Jɔnminε, i cε bε minni?
JƆNMINƐ:
(NISƆNDUMAN) I ni ɲɔgɔn tuma Zanzu, A tara kungo kɔnɔ.
ZANZU:
Nin lεrε in na? (YƐLƐBA) Fa b’a la o.
JƆNMINƐ:
Fa tε nin ye. Nin y’a ka don o don baarabolodalen kura ye. A t’a lafiya hali tuguni.
ZANZU:
Ne tun y’a fɔ e ye, ko a bε yεlεma.
JƆNMINƐ
:
(NISƆN DUMAN) Kosεbε. I ɲε tε nin dɔgɔsiribaw la? Yanni tile ka bin, a bεε bεna feere. Ɲininbaa ka ca, hali lafiɲεbɔ t’a ma tuguni.
ZANZU:
A ka ɲin i k’a dεmεn ka wariw ladon ka ɲε!
jƆnminƐ:
A bε se k’a jigi da ne kan o la.
zanzu:
I ni hεrε ka kan, Jɔnminε. Ne kɔni b’a dɔn, n terikε bε ka taa ɲε.
jƆnminƐ
:
Tiɲε b’i bolo, sabula fosi ntanya t’an na kabini a ye ne dεmεnni daminε. Ne de ye warimarala ye, wa an ye ɲεsigiw kε kalo nataw kama.
ZANZU:
O ka ɲin. A yεrε natɔ filε!
YAYABiLen
:
Ee, Zanzu, i bε cogo di?
Zanzu:
N ka kεnεn kosεbε.
YAYABiLen:
Aa, Zanzu, Ne bolo degunnen don sisan, baara fε. Dɔgɔ ɲininbaa ka ca cogo min na, hali waati fosi tε ne bolo bilen.
zanzu:
Jɔnminε y’o fɔ n ye! Ne nisɔndiyara n’i ye.
YAYABilen:
Tiɲε tun b’i balimamuso fε. Dɔgɔfeere bε wari sɔrɔ tiɲε yɔrɔ la!
zanzu:
Ne nisɔndiyara a lamεnni na. A ka ɲin aw ma, ka da ɲɔgɔn na, ka baara kε ɲɔgɔn fε. I n’a fɔ jεɲɔgɔn sεbεw.
DƆDƆ:
Jɔnnin tun bε se ka da nin na? Diɲε falen don kabako la.
Sidi:
Tiɲε, Ala ni ce! Sisan an bε se ka balo lafiya kɔnɔ.
Acknowledgements
Foliw
Sεbεnni : Dirisa Fɔnba, AMTRAD ɲεmɔgɔ (Mali Laada tɔn), Bamakɔ, Mali
Seginkanni : Mayimunatu Ture, suguya dɔnbaa ŋana « Marie Stopes » la Mali.
Nin kunnafoni kura in labεnna k’a sababu kε hakilila « Hεrε » — Mali musow ka hεrε ka yεlεma ɲuman don musow ni musomanninw dabolo la kafoɲɔgɔnya ni bange kεnεya siratigε la, ani ka dɔ fara kunbεnni ani jaabi sɔrɔli la ɲangatawalew la ka ɲεsin suguya ma Sikaso, Segu, Motimaraw ani Bamakɔ faaba kɔnɔ Mali la. Poroze waleyara ni Hεrε – MSI Mali ka jεɲɔgɔnya, ni diɲε wula kɔnɔ arajo (RRI) ani « Women in Law and Development in Africa » (WiLDAF) ka jεɲɔgɔnya ye, ni Kanada diɲε makow ka wariladεmεn ye.