Kumasen lakikaw cɛya ni musoya ani bangeli kunkan ko kɛnɛya ko la

Script

An bɛ fɔ ka filɛ dɔw kɛ aw ye nin sɛbɛn kɔnɔ kumasenw lakodɔnnenw kunkan cɛya ni musoya ani banageli kɛnɛya kunkan ani u ɲɛfɔliw. A labɛnna Radios Rurales Internationales cakɛda fɛ ni kanada ka diɲɛ kɔnɔkow baara fɛ, porozɛ ta fan fɛ, porozɛ min ɲɛsilen «Ka denmisɛnw (sunkuruniw ani funɛkɛniw) ka kɛnɛya ani u ka hakɛw cɛko ani muso ko ta fan fɛ ani buguli sira fɛ ani u ka balo ko yiriwa Burkina Faso» kuma na surunɲa la (ADOSANTE).

Sezariyɛnni : Ka den bange kɔnɔbara dayɛlɛli fɛ ni jiginni kɛ cogo kɔrɔ bɛ se ka na ni farati ye den walima ba ma.

Kilamudiya: Kilamudiya bana bɛ sɔrɔ tarakomatise bana kisɛ fɛ. O ye kafoɲɔngɔnya bana ye min canrilen do funɛkɛniw yɔrɔ, npogotiginiw ani cɛmaniw ko do.

Bɛnkan jɛlen: Ni porozɛ kuncɛ waatiw la, bɛnkan jɛlen bɛ ɲɛfɔ inafɔ wale (sɛbɛnnen) ye sida banakisɛtigi dɔ bɛ min di kunnafonni dila dɔ ma walima sida kɛlɛli cakɛda dɔ ma walisa olu ka baara kɛ ni a kan ye, ni a ja ye hali ni a ka lahalaya nana ko dɔn. O ye wale ye bolonɔ bila kɛlen do min na fan fila ni ɲɔgɔn cɛ min bɛ kunnafoni dila yamaruya ani k’a kumabɔ kiri ko bɛɛ ma, sida banakisɛtigi walima a somɔgɔw bɛ se ka o min ta k’a asɛgɛrɛ.

Bɛnkan kafoɲɔgɔnya ko ta fan fɛ: O ye bɛnkan ye mɔgɔ dɔ bɛ min kɛ ani a kafoɲɔgɔn fɛ ɲanni a ka kafoɲɔgɔnya kɛ a fɛ. O kafoɲɔgɔnya bɛnkan ka kan ka kɛ ɲɛnatɔmɔli jɛlen ye min ma wajibiya.

Ni mɔgɔ dɔ ban na kafoɲɔgɔnya baara dɔ ma ani ni o tigi jagoya la k’o kɛ, o ye binkanni ye.

Bɛnkan ye ka jɛmakan ye min dilen do tuma bɛɛ ni aw b’a fɛ k’aw sendo kafoɲɔgɔnya baara dɔ la, hali ni aw bɛ jɛ ni aw kafoɲɔgɔn kɔrɔ ye. Bɛnkan do mɔgɔ fila ni ɲɔgɔn cɛ kafoɲɔgɔnya nege bɛ minnu na ni u sisan selen do kafoɲɔgɔnya kɛli ma ni o ye san 15 Burkina Faso jamana la.

Kɔnɔmaya sɛgɛsɛgɛli: Ɲɔgɔn kunbɛ do kɔnɔmaya ko dɔgɔtɔrɔ ŋana walima jigilikɛ muso dɔ ni muso kɔnɔma dɔ cɛ walisa kɔnɔbaara jilaman min bɛ ye ka o ka lahalayaw dɔn.

Kɔnɔ tali kunbɛli fɛɛrɛ: O ye tabolo ye walima baara kɛ minan walisa ka kɔnɔ tali kunbɛ.

Kalo laada: Kalo laada ye daɲɛ kɛrɛnkɛrɛnnen ye walisa ka waati dɔ sɔrɔ. A bɛ kɛ seɲɛn kelen kalo kɔnɔ, muso minnu ye u ka laada ye olu bɛ joli bɔn waati dɔ kɛ kalo o kalo. O bɛ kɛ sabu wolonugu kɔnɔna wolo labɛnnen do kɔnɔtali kama, a bɛ ginrinya kosɛbɛ ani joli marayɔrɔw bɛ fa joli la. Ni kɔnɔ ma ta, o ginrinya filannan bɛ cɛn, joli bɔn bɛ tugu o la waati kɔnɔ min bɛ kuntala bɛ ta tile 3 ka se 8 ma.

Lakana ko fila: Lakana ko fila fɛɛrɛ bɛ lakana kɛ kafoɲɔgɔnya banaw ma ani kɔnɔbara laɲininbaliw ma. O bɛ se ka ka kɛ ni fugulan nafaman dɔrɔmun ye cɛ ta walima muso ta, ka fugulan nafaman matarafa ni kɔnɔnbara kunbɛnni fɛɛrɛ dɔ ye min tɛ balili kɛ, walima ka baara kɛ kɔnɔbaara kunbɛnni fɛɛrɛ ɲuman dɔ ye muso kelen tigiya walima cɛk kelentigiya waati jan kɔnɔ.

Ɛkitopi Sɛriwicali (wolonugu kɔnɔna bana): O ye bana ye musoya kɔnɔ bangeli kɛ siraw ta fan fɛ ni a tɛ furakɛli ko fɔ, nka a bɛ joli bɔn lana muso ka musoya konɔ ani ka dimi lase muso ma kafoɲɔgɔnyaw sen fɛ, ji, bɔli muso ka musoya la ani banaw musoya la bɛ ka na ni wolonugu da bon ye.

Sifaya damakɛɲɛnni: Sifaya damakɛɲɛnni kɔrɔ ye ko cɛw ani musow, npogotiginiw ani cɛmaniw bɛɛ ka kan ni cogoya kelen ye, ani u bɛɛ ka kan ka cogoya kelenw walisa ka u ka jusigilan hakɛw waleya ani u ka sekow walisa u ka u niyɔrɔ kɛ u ka jamana kɔnɔ yiriwali ta fan fɛ, politikita fan fɛ, sɔrɔ ta fan fɛ, sigida ani sekow ta fan fɛ anika jaabiw sɔrɔ.

Damajalan: Damajalan ye bana ye min bɛ sɔrɔ Neisseria gonorrhoeae bana kisɛ fɛ. Baara bɛ kɛ ni dimi kɛlɛ tuluw ye walisa ka o bana furakɛ. Kafoɲɔgɔnw ka kan ka ka furakɛ ɲɔgɔn fɛ waati kelen na wali u kana na bana in lase u yɛrɛw ma tun.

Kafoɲɔgɔnya banaw (IST) ni u tun bɛ wele dilannan banaw (MST) ɔlu ye banaw ye minnu bɛ se ka yɛlɛman kafoɲɔgɔnya suguya caman fɛ (kɔda fɛ, musoya da fɛ walima dumuni kɛ da fɛ) kafoɲɔgɔn fila ni ɲɔgɔn cɛ, a kɛra cɛ ni cɛ ye wo, walima muso ni muso walima cɛ ani muso.

Denɲɛni: Denɲɛnni kura.

Lawajiforoko bana: Lawaji foroko fununni.

Saniyali kɛ finiw: Musow bɛ fini kunkurun min do walisa o ka u ka kalo ladaa joli minɛ.

Danan : Damajalan bana bɛ sɔrɔ Treponema pallidum banakisɛ fɛ. A bɛ se ka dɔn joliw yeli fɛ ani a bɛ na ni gɛlɛya wɛrɛw ye ni a ma furakɛ joona.

Bankisɛlasela: Farimafɛn min bɛ bana walima banalasela di bagan dɔ ma ka bɔ bagan wɛrɛ fɛ walima ka bɔ jirir dɔ la ka se jiri wɛrɛ ma.

VIH ani SIDA: SIDA banakisɛ (VIH) o ye kfoɲɔgɔnya bana ye min bɛ farikolo ka banakunbɛ fɛrɛ kɛlɛkɛ miŋew cɛn ani k’a yɛrɛ ɲagamin farikolo ka seko la ka farimanfɛnw kɛlɛ olu minnu bɛna ni bana ye. SIDA bana ye bana kɔrɔ ye min ka mɔgɔ faga sankɔrɔtalen do min bɛ sɔrɔ SIDA banakisɛ (VIH) fɛ.

 

Nin kunnafonin kantalen ye kumasenw faralen ye ɲɔgɔn kan baara bɛ ni minnu ka caya kɛnɛya kun kan cɛ ni musoya kow ani bangeliw kow kun kan ani u ɲɛfɔliw. A labɛnnan Radios Rurales Internationales cakɛda fɛ ni Kanada ka diɲɛ kɔnɔ kow dɛmɛn ye porozɛ senfɛ porozɛ min ɲɛsilen do hokumu kɔnɔ «Ka denmisɛnw (sunkuruniw ani funɛkɛniw) ka kɛnɛya ani u ka hakɛw cɛko ani muso ko ta fan fɛ ani buguli sira fɛ ani u ka balo ko yiriwa Burkina Faso» kuma na surunɲa la (ADOSANTE).