Notes to broadcasters
Kunnafoni ka ɲɛsin arajo laselikɛcɛ.muso ma
Kɔnɔmaya ani jiginni ye waati gɛlɛnba ye muso ani den ka ɲɛnamaya kɔnɔ. Dɔgɔtɔrɔ ka kɔlɔsili ɲuman ɲininnen don kɔnɔmaya ani jiginni basigilen na, ba ni den ka hɛrɛ kama. U ladoncogo ɲuman b’a to gɛlɛya minnu bɛ se ka sɔrɔ a kɔnɔna na, olu ka se ka furakɛ, ka balocogo ɲuman laadilikanw di ani ka ba labɛn jiginni kama. Ka fara o kan, fura ɲuman bɛ se ka ba ani densaya faratiw dɔgɔya ani ka ka kɛ sababu ye ka denyɛrɛnin yiriwa koɲuman. O la, a ɲuman ye muso bɛɛ ka se ka kɛnɛyafura ɲumanw lasɔrɔ kɔnɔmaya ani jiginni kuntaala kɔnɔ.
Nin masalabolo in sinsinnen don ɲininkaliw kan, minnu kɛra Buwɔ Kɔnɛ ani Jɛnɛbu Sangare fɛ Kɛnɛdugu Arajo la an ka baarabolodalen Laadili Bulon na. Baarabolodalen daminɛ lasera Bamanankan na san 2024 feburuyekalo la, i n’a fɔ poroze HƐRƐ kɔnɔko dɔ Mali musow ka hɛrɛ kama, min laɲinin ye ka yɛlɛma ɲuman don musow ni musomanninw dabolo la kafoɲɔgɔnya ni bange kɛnɛya nasira la ani ka dɔ fara ɲangata minnu bɛ ta ka suguya sɛgɛrɛ, o kunbɛnni an’a jaabi fanga kan Sikaso, Segu, Moti ani Bamakɔ faaba kɔnɔ Mali la.
Walasa ka se ka nin masalabolo in labɛn i ka arajo la, i bɛ se ka komaɲagannaw kanw labaara walima baara kɛbaaw, minnu bɛna mɔgɔ ɲininkalenw jɔyɔrɔw fa ani ka ko cogoya mabɛn ni i ka sigida cogoya ye. N’i y’o taabolo in sugandi, i jilaja k’i lamɛnbaaw ladɔnniya kabini jɛmukan daminɛ na, ko kanw ye komaɲagannacɛ.musow mankanw ye, ani ko mɔgɔ ɲininkalenw yɛrɛ mankanw tɛ, a sababu bɔra minnu na.
I bɛ se fana ka masalabolo in labaara, i n’a fɔ baju jɛmukanw labɛnni na, k’a ɲinin ka yɛlɛma ɲuman don dɔnniyaw ni kow kɛcogow la, minnu bɛ tali kɛ bangeliko la i ka mara kɔnɔ. I ka kɛnɛya tigilamɔgɔw ɲininka, sazifamuw ani jiginni ɲɛ n’a kɔ kow dɔnbaa ŋanaw.
I k’o kumaɲɔgɔnyaw kɔnɔna na, i bɛ se ka nin ɲininkali ninnu kɛ :
- Ko kɛta ɲumanw ye jumɛnw ye walasa ka se ka jiginni basigilen ani kɔlɔsilen ɲuman kɛ ?
- Laɲinin kuntaala janw ye jumɛnw ye walasa ka se ka yɛlɛma ɲuman don furakɛli/baara kɛtaw cogoya la kɔnɔmaya ani jiginn waati kuntaala kɔnɔ ?
- I bɛ se ka se wasa sɔrɔlenw misaliw walima jaabi ɲuman sɔrɔlenw jiginna na, o dɔw fɔ ?
- Cɛsiri jumɛnw kɛra walasa ka se ka jigi sigi kɛ ko, ko kɛtaw bɛ tɛmɛn ni yɛlɛmani ani ka denbabatigi kuraw nafa ?Arajola baronin in dɔnkili, a dantigɛli kumaw an’a kuncɛli kumaw kuntaala : sanga 15
Script
Kumaɲɔgɔnya kɛra Lafiyabugu kin kɔnɔ. O ni Sanubugu 2 ni Mankuranin 2 bɛ dan bɔ kɔrɔn fɛ, Hamudalayi b’a ni kɛɲɛka cɛ ani Lafiyabugu-Kɔkɔ b’a ni worodugu cɛ. An ka jɛ ka nin seereya in lamɛn. Nafa b’a la ka da masalakun cogoya kan, sabula sigimajɔko don, kumakɛla y’a ɲinin a bugunnatigɛ ka to gundo la.
Nka sanni an bɛ taa kɛnɛyaso la, n tun b’a la ka farafinfuraw ta, kasɔrɔ gɛlɛya sun tun ye ko wɛrɛ ye. A laban na, n y’a faamuya ko taamasiyɛn minnu bɛ n na, olu ye sojiginni kɔlɔlɔw ye k’a sɔrɔ dɛmɛnbaa t’i la.
Dɔgɔtɔrɔw ye fura minnu sɛbɛn ne kun, olu sera ka n lafiya kosɛbɛ, bi kɔni, n ka kɛnɛ kosɛbɛ, wa baasima fosi tɛ den fana na. A ka di n ye k’a fɔ muso tɔw ye, minnu bɛ nin cogoya la, u k’a dɔn ko kɛnɛyasow bɛ an ka sigidaw la, minnu bɛ se k’u senkɔrɔmadon koɲuman nin gɛlɛya suguyaw la.
Ne ye mɔgɔ caman ka dɛmɛn sɔrɔ ; kɛrɛnkɛrɛnnenya la, n yɛrɛ furucɛ ani n ba. Ne ma kɛ dɛnkɛrɛfɛ ye an ka denbaya kɔnɔ, sango an ka sigida la, sabula, hali ni ne
ma sin ka ko cogoya dɔn, ne lamini na mɔgɔ tɔw ye faamuyali kɛ.
Furucɛw jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ kɔnɔmaya ani jiginni kɔnɔ. U ka kan ka musow dɛmɛn lajɛliw waati la, k’u ladon ani ka to u kɛrɛfɛ, hali ni jiginni waati tɛ.
Mɔgɔ man kan ka jigin so, kuma tɛ ka farafinfuraw dɔrɔn ta. A ɲuman ye ka taa kɛnɛyaso dɔ la, walasa ka se ka furakɛli ɲuman sɔrɔ.
CILI
«paritogaramu ye baarakɛminɛn ye, min ka kan ka labaara kɔlɔsili ani bɛnkanw tali la jiginni kuntaala mumɛ kɔnɔ.
Jiginni bɛɛ ka kan ka kɛ kɛnɛyaso dɔ la mɔgɔ faamuyalenba bolo.
Muso ani denbaya caman na, tin ani jiginni ye waati gɛlɛnba ye ; nisɔndiya ani kɔnkoma waati don, nka siga ani jɔrɛ waati fana don.
Den bangeli ye yɛlɛmani dɔ ye muso ka ɲɛnamaya kɔnɔ. Muso tɛ ɲinɛ a den tin an’a jiginni kɔ fiyewu. Ani fana, a ye senkɔrɔmadonni minnu sɔrɔ a masurunnamɔgɔw fɛ o waati kɔnɔ, olu nafa ka bon a ma kosɛbɛ. Bakurubafɔ la, furakɛli minnu sɔrɔla musow fɛ k’u to tin kan ani jiginni kɔnɔ, olu laɲinin ye ka faamuyali ɲuman di u n’u ka denbayaw ma ka ba ni den ka kɛnɛya sabati, ka gɛlɛyaw bali ani ka fura sɔrɔ ko goninw na.
Sigidaw la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la Meriw, olu ka kan k’u jɔ u jɔyɔrɔ la tindimintɔw latɛmɛnniko la an’u taali la «fu la» walima da nɔgɔn na, n’a ko tɛna ɲɛ o kɔ.
o t’a jira ko jiginni ka kan ka kɛ ni sezariyɛni ye. Hali ni ko dɔw tɛna ɲɛ ni sezariyɛni tɛ, laɲinin kɔni ye ba ni den ka basigi ye.
Acknowledgements
Kunnafoni sun :
Ɲininkaliw : Madamu Watara Ajara Sidibe, sazifamu, san 2024 feburuyekalo
Kumaɲɔgɔn gundo la, ka bɔ Lafiabugu, san 2024 feburuyekalo
Nin kunnafoni kura in labεnna k’a sababu kε hakilila « Hεrε » — Mali musow ka hεrε ka yεlεma ɲuman don musow ni musomanninw dabolo la kafoɲɔgɔnya ni bange kεnεya siratigε la, ani ka dɔ fara kunbεnni ani jaabi sɔrɔli la ɲangatawalew la ka ɲεsin suguya ma Sikaso, Segu, Moti maraw ani Bamakɔ faaba kɔnɔ Mali la. Poroze waleyara ni Hεrε – MSI Mali ka jεɲɔgɔnya,ni diɲε wula kɔnɔ arajo (RRI) ani « Women in Law and Development in Africa » (WiLDAF) ka jεɲɔgɔnya ye, ni Kanada diɲε makow ka wariladεmεn ye.
