Notes to broadcasters
Ka kɛɲɛn ni san 2021 dantigɛli sɛbɛn dɔ ye, min bɛ tali kɛ binkanni walew kun kan ka ɲɛsin sifaya ma Mali la, 38% bɛ tali kɛ kafoɲogonya binkanni walew la. Kɛmɛnkɛmɛn sigi la mungan ni saba bɛ tali kɛ binkanni walew la cɛ ni musoya sira fɛ. O binkanniw bɛ waleya tuma caman musow kun kan a kɛra furu kɔnɔ walima furu kɔ kan.
Furuso kɔnɔ binkanni wale ye jɛɲɔgɔn walima jɛɲɔgɔn kɔrɔ ka jogo dɔw, wale dɔw walima kɛcogoya dɔw jaabi ye. O waleyaw b’a ɲinin ka jɛɲɔgɔn dɔ in mara, k’a jagoya walima ka fanga digi a kan. Furuso kɔnɔ binkanni ye binkanni ye min sinsinnen do sifaya kan ani a bɛna ni bagaman kow ye, bagabagaliw walima jagoya kow kuma ta fan fɛ, farikolo ta fan fɛ kafoɲɔgɔnya ta fan fɛ ani sɔrɔ ta fan fɛ. Kɔlɔlɔw bɛ o binkanni walew la farikolo ta fan fɛ, hakili ta fan fɛ walima baara ta fan fɛ mɔgɔ kan, bin kɛra min kan. O kɔlɔlɔw nɔ bɛ se mɔgɔ binkannitɔ somɔgɔw ma ani a masuruman mɔgɔw ani binkannikɛla masuruman mɔgɔw, jango denmisɛnw.
Kiiri ka filɛ cogo la, furuso kɔnɔ binkanni walew ye sariya sɔsɔ ye. Nka k’a sababu kɛ sigidaw sekow ni dɔnkow ginriya Mali la, bin kɛra mɔgɔ minnu kan olu tɛ sɔn ka kiiri ko ta ka o wale jugu kɛbaaw sɛgɛrɛ. Mali kɔnɔ jɛkulu caman ani baɲuman kɛ cakɛda caman wililen do walisa sariya dɔ ka sigi senkan sifaya binkanni walew kun kan.
Nin arajo masalabolo in bɛ aw dɛmɛn ka furuso kɔnɔ binkanni walew kunw ani u kɔlɔlɔw faamuya ka ɲɛsin mɔgɔ ma bin kɛra min kan ani du mɔgɔ tɔw. A sinsinnen do ɲininkali kɛlenw kan minnu kɛra mɔgɔ saba fɛ: mɔgɔ min kisira ka bɔ furuso kɔnɔ binkanni wale la, lafasabaa kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ min ka lafasali ɲɛsinlen do sifaya binkanni walew ma ani baɲumankɛ cakɛda baara kɛla dɔ.
Walisa ka nin masabolo waleya aw kaarajo la, aw bɛ se ka baara kɛ ni cɛ ani muso dɔw kumakan ye walisa ka nin masala bolo mɔgɔw jɔyɔrɔ do u yɛrɛw la. O ta fan fɛ, kabini jɛmukan dabɔ tuma á ye aw lamɛnbaaw kunafoni ko kumakan minnu bɛ masabolo kɔnɔ k’o ye ladegeli kɛlaw ye, ko mɔgɔ fɔlɔw minnu ye masabolo in labɛn k’olu kuma kan tɛ. O cogo fana la aw bɛ se k’aw sinsin nin masalabolo in kan ka ɲininli kɛ a ɲɔgɔnna kuma kun wɛrɛ kan min bɛ tali kɛ aw ka marayɔrɔ kunkan ani á ye aw yɛrɛ ka masolobolo sɛbɛn.
Misali la, aw bɛ se nin ɲininkali ninnu kɛ aw lamɛnbaaw la :
- Furuso kɔnɔ binkannin wale ye mun ye?
- Furuso kɔnɔ binkannin wale kunw ye jumɛnw ye?
- Furuso kɔnɔ binkannin wale bɛ jira cogo di?
- O binkannin wale kɔlɔlɔw ye jumɛnw ye ani bin kɛra mɔgɔ min kan o tigi bilasirali fɛɛrɛw ye jumɛnw ye?
Waati bisigilen arajo masalabolo kosɔn nin fɔli makan ye, daminɛ ani laban : sagan 30.
Script
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Aw ni tile lamɛnbaa cɛ ani muso, aw dansɛ an ka
jɛmunkan kɛnɛ kan
.
Bi an ni an ka mɔgɔ welelew bɛna kuma furuso kɔnɔ binkanni walew kun kan, n’o ye sifaya binkanni wale suguya dɔ ye ni a bɛ wele tun ko VBG. U bɛna da se furuso kɔnɔ binkanni walew kunw ani u kɔlɔlɔw ma ani fana jɛkuluw ani baɲumankɛ cakɛdaw ka fɛɛrɛ tigɛlenw walisa ka ɲɛsin u ma. U bɛna hakili falen falen kɛ fana tɔnw ani baɲuman kɛ cakɛdaw ka waleya kɛlenw kan walisa ka se ka se sɔrɔ balinakow kan minnu bɛ sariyaw bali ka ta nin binkanni wale suguya kama.
An ni mɔgɔ saba bɛna hakilinan falen falen kɛ: Mɔgɔ fɔlɔ Balimamuso Aminata Tarawele, ale ye mɔgɔ ye min kisira ka bɔ furuso kɔnɔ binkanni wale dɔ la, ani Joro kɛɲɛrɛ ye kalanso dɔ karamɔgɔ do, Segu mara la. A bɛ ɲɛfɔli kɛ an ye a kɩsira cogo min na ka bɔ o binkanni la.
Talen ɲɛ an ni balimamuso Mariyamu Tarawele, lafasabaa, ani sifaya binkanni wale ko dɔnbaa ŋana do. A bɛna a ka dɔn ta fɔ ani fɛɛrɛ ta taw walisa ka musow dɛmɛn minnu kisira ka bɔ binkanni wale dɔw la. A laban an bɛ balimacɛ Seɲe Sangare kunbɛn, jogo ani nisɔnw kalan kɛbaa do, laadili kɛla do ɲɛnamaya saniya ko ta fan fɛ ani Mali jogo ani nisɔnw kalankɛbaaw ka tɔn mɔgɔ do, a bɛna a da se kuma kun kelen in ma, nka a bɛna a da se ma furuso kɔnɔ binkanni wale kɔlɔlɔw ma ani nisɔnw ta fan fɛ ka ɲɛsin musow ani denmisɛnw ma.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Balimamuso Amina Tarawele i dansɛ!
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
E min kisira ka bɔ furuso kɔnɔ binkanni wale la, ɲɛfɔli kɛ an ye inkisira cogo di?
AMINATA TARAWELE :
Ne ni ne cɛ kɔrɔ ye ɲɔgɔn dɔn o bɛ san mugan bɔ sisan. O tuma an tun ye kalanden kɔrɔbaw ye. Ne fura la a ma ka sɔrɔ ne mansaw ma sɔn o ma, olu tun y’a ye ko a lamɔ ko ka jugu. A daminɛ ni ne tun bɛ kuma cɛ wɛrɛw fɛ nteriw hali ne balimacɛw, a tun bɛ kelenya o la. Fo a tun bɛ se ka tile caman kɛ a tɛ kuma ne fɛ. A ko juguyara tuma min ni an furu la ɲɔgɔn ma. Walisa k’a ka nisɔngoya jira ne la a tun bɛ ne bugɔ ni a ka cɛ sirilan ye. Ne tun tɛ se ka nkan kɔrɔta ni a bɛ kuma, n’o tun kɛra a tun bɛ ne bugɔ. A ka baara cɛnna tuma min na, a tɔ juguyara kosɛbɛ o tuma la. Ne tun wajibiyalen do k’a muɲu barisa ne tun jiginna denkɛnni dɔ la min tun bɛ san duuru la o tuma. Nka ne tun tɛ se k’a ɲɛfɔ ne somɔgɔw ye olu minnu tun bana an ka furu ma ka kɔrɔ.
Don dɔ a ye ne bugɔ ni jiri sigilan fitini dɔ ye o min tun kolonkolon la an ka so. Joli tun bɛ ne yɔrɔ bɛɛ la ani jɔgin da tun bɛ ni kunkolo la. Nka ne ni ne ka jɔgindaw bɛɛ a tun tɛ a to ne sunɔgɔ ka sɔrɔ a ma a muso ko nege da. Ne tun bɛ miiri ko ni a bɛ ne kasi tɔ ye k’o de b’a nege wili. Ne ye kɔnɔ fila cɛn k’a sababu kɛ o binkannin walew ye. Ne tun bɛ miiri ko a bɛna yɛlɛman, nka ko tɔ bɛ ka juguya k’a t’a fɛ.
San dama tɛmɛnnen kɔ, ne jɔra ne denmuso kɔnɔ la. Nka ko tun tɛ ka yɛlɛman, a tɔ kun bɛ ka juguya. Ne ye san caman kɛ du kɔnɔ binkanni wale suguya bɛɛ kɔnɔ ne cɛ fɛ. A tun tɛ ne dɛmɛn wari ko ta fan fɛ. Ne tun wajibiyalen do ka ne ka furaw san ani ka ndenw balo ni nka kalan karamɔgɔya sara ye. Kuma kan kelen na ne tun bɛ jɔyɔrɔ la min tun ye a ta ye ka kɛɲɛn ni furu sariya ye. O sariya b’a fo cɛ ka kan ka muso balo ani k’a lakana.
O waati kɔnɔ a tun tɛ ka baara ɲinin ka kɛ. Tuma min ni ne tun tɛ se ka jɔ ni musakaw ye, a tun bɛ ne lajaba kosɛbɛ ani ka ne nɛnni. Ne ye binkanni wale minnu sɔrɔ kafoɲɔgɔnaya sira fɛ, kuma sira fɛ ani farikolo ta fan fɛ, olu ye ne ka kɛnɛya cɛn hakili ta fan fɛ, ani ka ne kɛ mɔgɔ ye min wajibiyalen do ka ɲɛnamaya ni hakili ɲagamin, hakili degun, dimin, ani kɔniya ye ka ɲɛsin cɛw bɛɛ ma bakuruba la.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Munna e tora nin tɔɔrɔ in na nin waati in bɛɛ kɔnɔ?
AMINATA TARAWELE:
Ne tun bɛ ka ne yɛrɛ jalaki fan dɔ fɛ k’a sababu kɛ ne ka somɔgɔw ka ladilikanw ye ka ɲɛsin ne cɛ kɔrɔ ma. Ka da o kan ne tun tɛ se ka taa ne makasi ne somɔgɔw kɔrɔ. Ani ka fara o kan Mali la a ma nɔgɔ muso ma ka bɔ cɛ farinɲa wale kɛbaa kun, jango ka kɛɲɛn nin laadala kow ginrinya ye o min b’a ɲinin muso fɛ k’u ka muɲu ani ka kow kun.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
E denw sera ka ne nin waati ɲɛnamaya cogo di?
AMINATA TARAWELE:
Sanni furusa cɛ, ne ka denkɛnni min tun bɛ san 16 la, o tun b’a ko ale ka kan ka janto ne la. A tun bɛ do a fa ni ne cɛ walisa ka fa bali a kana bin ne kan ni farinɲa wale ye. O tun bɛ ne sira sabu ne denkɛ tun bɛ se ka a fa jɔgin walisa ka ne lakana, k’a sɔrɔ o dun kɔnnen do an ka sigida la. Ne kasibaatɔ tun b’a fɔ a ye ko a ka a fa to ye a ka ne bugɔ. Ne denmuso tun bɛ kasi ani a tun bɛ boli ka ta a yɛrɛ dogo so kɔnɔ. Kalanso la ne denkɛ tun bɛ baga a teriw ma; fɛn fitini na a tun bɛ dimin ani ne denmuso tun bɛɛ siran tuma bɛɛ.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
E sera ka furusa sɔrɔ cogo di?
Iko a bɛ fɔ waati dɔw la: a sera a dan ma. A laban a y’a daminɛ ka to ka kafoɲɔgɔnya kɛ ni ne ka dudɛmɛndenw ye ani ne sigiɲɔgɔn musow ka dudɛmeɛndenw. Tuma min ne y’a fɔ a ye k’a k’o dabila, a ye tɛgɛ ci ne tulo kɔrɔ ani ka ne bugɔ ni bere dɔ ye fo ka ne bolo kari. O waati ne ye ka minɛw bɛɛ cɛ ka taa ne somɔgɔw fɛ ye. O cogo de la ne y’a latigɛ ka jɛɲɔgɔn tigɛ ni a ye barisa ne tun b’a kɔniya. Ne y’a kuma fɔ nteriw dɔw ye olu ye laadili di ne ma ko ne ka taa tɔn dɔ sɛgɛrɛ tɔn min bɛ musow lafasa bin kɛra muso minnu kan walisa ne ka ta nmakasi ani ka furusa ɲinin. O ma kɛ ko nɔgɔma ye barisa ne tun tɛ tɛmɛsiraw dɔn walisa ka se kiiritigi yɔrɔ ma. Nka baɲumankɛ cakɛdaw ka dɛmɛn ina fɔ WiLDAF ani ne teriw ka dɛmɛn fɛ ne sera ka furusa sɔrɔ. Ne ni denw bɛ ɲɛnamaya sisan ne mansaw ka so sanni an ka yɔrɔ dɔ sɔrɔ ne yɛrɛ ye.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Laadilikan jumɛnw bɛ e bolo ka di musow ma?
AMINATA TARAWELE :
Ne b’a fɛ ka fɔ musow ye ko mɔgɔw bɛɛ ka kan sariya ɲɛkɔrɔ ani ko hakɛ tɛ mɔgɔ si bolo ka kojugu kɛ a mɔgɔ ɲɔgɔn na. An bɛ furu kɛ walisa ka hɛrɛ sɔrɔ, an tɛ furu kɛ walisa ka kɛ an furuɲɔgɔn ka jɔn ye. Ni muso bɔnɛna a ka ɲɛnmaya la, denw fɔlɔ de bɛ tɔɔrɔ. A ka kan i ka latigɛ kɛ joona sanni a ka taa ka dan kɛ. Ne kunadiyara, ne sera ka nyɛrɛ bɔ. Nka muso joli sara nin ɲɔgɔn na. Latigɛ kɛ joona ni o tɛ a bɛ se ka kɛ e ka kɛ mɔgɔ nata ye bin bɛ kɛ min kan.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Aminata Tarawele i ni ce. Sisan an ka Balimamuso Mariyamu Tarawele kunbɛn, lafasabaa ani VBG ko dɔnbaa ŋana WiLDAF tɔgɔ la. WiLDAF Mali ye jɛkulu ye min bɛ tɔn mugan fara ɲɔgɔn kan ani kelen kelen mɔgɔ biduuru. A ka laɲininye ka muso ani denmisɛn ka hakɛw lakana ani k’u ko fɔ.
I ni cɛ i kɛlen ka sɔn ka na ka an wele kan jaabi. O tuma Mariyamu, furuso kɔnɔ binkanni wale ye mun ye?
MARIYAMU TARAWELE:
Furuso kɔnɔ binkanni walew ye jɛɲɔgɔnw dɔw
walima jɛɲɔgɔn kɔrɔw ka jogow, wale dɔw walima kɛcogoya dɔw faralen ye ɲɔgɔn minnu b’a ɲinin ka dɔ in mara ani ka fagan digi a kan. O binkanni walew bɛ se ka kɛ bagabagali walew ye, walima jagoya kow kuma ta fan fɛ, farikolo ta fan fɛ, kafoɲɔgɔnya ta fan fɛ walima sɔrɔ ta fan fɛ dɔ in kan.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Nin binkanni wale suguya in ko bɛ cogo di Mali la?
Adamadenya hakɛ lafasa tɔn minnu bɛ Mali la, olu bɛ du kɔnɔ binkanni wale suguya bɛɛ kɔn. Nka hali ka sɔrɔ wele caman caman kɛra labɛn ko kuraw ma, ɲɛfɛtaa ba ma se ka waleya walisa ka se nin binkanni wale ko ɲɛnabɔ cogoya labɛnnen ani barikama na.
:
Furuso kɔnɔ binkanniw kun ye jumɛnw yeMali la ?
:
Furuso kɔnɔ binkanni walew sababuw ka ca. Lamɔ cogo bɛ a la. Denmisɛnw bɛ ni jogo in dege hokumu kɔnɔ u lamɔna kokumu min kɔnɔ ni gɛlɛyaw bɛ ɲɛnabɔ ni fagan ye, kalan yɔrɔ la walima du kɔnɔ.
Mali jamana kɔnɔ hakilinan kɔrɔ caman fagan bɛ furumuso kan minnu tɛ ko bɛn ta ye ka ɲɛsin ba ma, balimasuso ma ani denmuso ma. Misali la, ne bɛ nba kanu, nbɛ balimamuso kanu, nbɛ denmuso kanu, nka nmankan ka danaya kɛ nmuso la.
A laban binkanni bɛ na ni bisiki bɛ ye ka ɲɛsin musow ma. Mali jamana kɔnɔ, cɛ bɛ jate laada la iko min nafan ka bo barisa ale de bɛ muso furu, ka du balo ani k’a fura kɛ. Hali du ka nafolomafɛnw cɛn tilali ta fan fɛ, ka kɛɲɛn ni an ka laadaw ye, cɛ bɛ muso niyɔrɔ cɛn sigiyɔrɔma fila sɔrɔ. O tuma ni cɛw bɛ miiri ko muso bɛ kɔfɛ, walima ko u ni cɛw ka kuntigiya tɛ kelen ye, musow bɛna minɛ ni farinɲa ye. Bakuruba la, furuso kɔnɔ binkanni sababu ye sigida la kow damakɛɲɛn baliya ye.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Aw ka tɔn bɛ mun kɛ walisa ka musow dɛmɛn muso minnu kisira ka bɔ binnkanni wale la?
:
Musow ka hakɛ lafasaba baarakɛda caman bɛ dɛmɛn do musow ma minnu kisira ka bɔ furuso kɔnɔ binkanni wale dɔ la kiiri ko ta fan fɛ ani sigida ta fan fɛ. Anw yɛrɛ fɛ, yɔrɔ dɔw bɛ an bolo walisa ka musow ani denmisɛn degunlenw kunbɛn. O waati kelen kiiri ko cakɛda dɔw bɛ ye walisa ka musow dɛmɛn k’u ka makasikanw lase. Muso minnu kisira ka bɔ binkanni wale dɔ la, olu bɛ se dɛmɛn sɔrɔ ka bɔ mɔgɔw yɔrɔ minnu ka baara ɲɛsinlen do hakilidegunbatɔw dɛmeɛnli ma, olu bɛ u lamɛn ani k’u hakili sigi. Ani fana an bɛ lajɛ dɔw labɛn lajɛ minnu senfɛ kalan bɛ di, jijaliw bɛ kɛ, kunnafoniyaw bɛ di musow ka hakɛ kun kan ani hakɛ minnu bɛ musow lakana du kɔnɔ binkanni ma.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Sariya minnu bɛ ye walisa ka du kɔnɔ binkanni walima furuso kɔnɔ binkanni kɛlɛ, mun bɛ olu waleyali bali?
:
Furuso kɔnɔ binkanni kɛbaa caman bɛ miiri ko sariya mankan ka sendo u ka gwa kɔnɔ ɲɛnamaya la. Muso minnu kisira ka bɔ furuso kɔnɔ binkanni la, olu bɛ u yɛrɛ jalaki barisa u bɛ miiri k’olu dɛsɛra yɔrɔ dɔ la. O cogo la, o binkanni wale bɛ kɛ muso minnu na don o don, o musow bɛ o binkanni kow dogo, u tɛ u jate fɛnba ye, walima u bɛ miiri ko o binkanni kow ye tɛmɛnta ye, ko binkanni kɛbaa bɛna yɛlɛman a mɛn o mɛn.
Muso minnu kisira ka bɔ furuso kɔnɔ binkanni la, olu b’a fɛ ko o binkanniw ka dabila, nka tuma dɔw la u t’a fɛ ka wale dɔ bolo da kiiri ta fan fɛ ka ɲɛsin binkanni kɛbaa ma. Ani fana denmisɛnw walima du fila ka sigida ka kow bɛ se fana, bin kɛra muso min kan bali ka kiiri ko wale ta ka ɲɛsin furucɛ ma min y’a bila, min b’a nɛnni walima k’a bugɔ. Mali muso nɔrɔlen do kosɛbɛ u ka gwa kɔnɔ ɲɛnamaya la ani u ka denw ka sini ɲɛsigi la, ani u bɛ se ka jɛya a la k’u ka kan ka furu cɛ ka ko kolow muɲu tuma jan kɔnɔ sanni u ka latigɛ ka dansigi u ka san caman furuso ɲɛnamaya la.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Mun ka kan ka kɛ walisa sariya minnu bɛ ye du kɔnɔ binkanni kama k’olu bila baara la?
:
An ka sariya sunba bɛ cɛ ani muso damakɛɲɛn hakɛw ta fan fɛ. Binkanni wale suguyaw dɔw farikolo ta fan fɛ ani kafoɲɔgɔnya ta fan fɛ, olu jalakilen do sariya fɛ. Nafan b’a la ka sariya labato an kɛtɔ ka kunnafoni dili baarakɛtaw caman kɛ furuso kɔnɔ binkanni wale kɔlɔlɔw kan. An ka kan ka muso kisilenw ka bɔ binkanni wale dɔ ka lakanali cogoya dɔ sigi senkan jamana kun da ani ka furuso kɔnɔ binkanni kɔn kosɛbɛ.
O cogo la, fɛɛrɛ ɲuman ka kan ka tigɛ walisa denmusow bɛ se ka kalan cogo min na, ka wari sɔrɔ baarakɛta dɔw labɛn musow kosɔn, ani musow ka niyɔrɔ tali jamana ka cakɛdaw la ani kɛɲɛrɛ ye cakɛdaw la, ka ɲɛmɔgɔya jɔyɔrɔ di u ma, o bɛ dɛmɛn kɛ. Cɛ bɛ se ka fɛn o fɛn kɛ baara ta fan fɛ, muso fan bɛ se k’o kɛ. Cɛw ani muso ka kan ka baara kɛ ɲɔgɔn fɛ jamana yiriwali kosɔn.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO :
Mariyamu i ni ce kosɛbɛ. Sisan an bɛna an ɲɛsin Seɲe Sangare ma hakili degun ani nisɔnw kalan kɛbaa do, laadili kɛla do ɲɛnamaya saniya ko ta fan fɛ ani Mali hakili degun ani nisɔnw kalankɛbaaw ka tɔn mɔgɔ do.
Balimacɛ Sangare, mun bɛ cɛ dɔw ɲɔnni ka kɛ farinmanw ke ɲɛsin u jɛɲɔgɔnw (musow) ma?
SANGARE SEƝƐ:
Cɛ dɔw dacogo la, u dusu ka teli ani binkanni ko bɛ u senkɔrɔ tuma bɛɛ. Ka kɛɲɛn ni Mali ka laada ye, cɛ bɛ se ka miiri ko ka kuntigiya kɛ muso kan a «bɛnnen » do. Ni muso kololen tɛ, cɛ b’a bila sira ɲuman kan. Ni o cɛw bɛ muso bugɔ, a kun ye walisa muso ka kolo. Ni muso banna, o bɛ se ka juguya ani a bɛ se ka kɛ basi yɛrɛ ye a ma. Nka furuso kɔnɔ binkanni sababuw ka ca. U bɛ se ka bɔ an ka lamɔ cogo la, sigiga ka bisigiw la ka ɲɛsin muso ma, ani fɛn nafanman minnu dilen do cɛw ma an ka sigida la.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO :
Munna bin kɛra muso minnu kan, olu bɛ ban ka bɔ u cɛw kun?
SANGARE SEƝƐ:
Sababu caman bɛ se ka bin kɛra muso minnu kan k’olu ka ban ɲɛfɔ. Fɔlɔ sigida bɛ miiri ko musow ka kan ka tɔɔrɔ walisa denw ka ɲɛsɔrɔ sini. Sababu wɛrɛ caman bɛ ye. Tuma dɔw muso minnu kisira ka bɔ binkanni la bɛ maloya, u bɛ u yɛrɛw jalaki ani k’a ye fagan tɛ u la. U bɛna siran mɔgɔw kana kiiri tigɛ u kan ani u bɛ siran mɔgɔw kana da u la. U bɛ miiri ko cɛ bɛ se ka yɛlɛman sabu a ye lahidu ta.
U bɛ siran u ka bagabagaliw ɲɛ ani u ka denmisɛnw ka siniɲɛsigi. U bɛ siran kɔlɔlɔw ɲɛ, kɔlɔlɔ minnu bɛ se ka sɔrɔ ni u bɔra cɛw kun. U bɛ siran u kana bɔnɛ u ka san caman fɛn labɛnnen na. U bɛ miiri ko u kelen tɛ se. A bɛ k’u kɔnɔ k’olu de ye du cili sababu ye. Sariya minnu bɛ u lakana u tɛ olu dɔn walima u bɛ miiri ko sariyaw tɛ se ka foyi kɛ k’u lakana. U bɛ u cɛw fɛ, nka u cɛw bɛ jogo farinman min jira u tɛ o fɛ.
O cogo la, u bɛ minɛ janw na, k’a sababu kɛ u danaya ye nka o dɔrɔmu tɛ nka u ka kɛcogoye.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO :
Kɔlɔlɔ jumɛn bɛ musow kan minnu kisira ka bɔ furuso kɔnɔ binkanni na ani u denw?
SANGARE SEƝƐ:
Furuso kɔnɔ binkanniw bɛ se ka muso dɔw ka dan ɲɛrɛ la fagan cɛn. O musow tɛ se ka foyi kɛ u kelen tun, ani tuma bɛɛ fo mɔgɔ dɔw ka sɔrɔ. U b’u yɛrɛ ye iko mɔgɔ maloyalenw ani minnu hakili degunnen do. Sinɔgɔ baliya banna bɛ kɛ u la.
Denmisɛnw ta fan de ka gɛlɛn kosɛbɛ. U bɛ ɲɛnamaya hokumu kɔnɔ min sinsinnen do fagan dɛrɛli ani bagama wale kan. U bɛ u yɛrɛ sɔrɔ ɲɛnatɔmɔli dɔ kɔnɔ mansaw ni sigiɲɔgɔn cɛ ani u bɛ ɲɛnamaya dusu tɔɔrɔ kɔnɔ. Ani ka fara o kan binkanni ko tɛ fɔ ka caya du kɔnɔ. Makunni ani gudo min bɛ nin ko lamini tuma caman o b’a to denmisɛnw tɛ ɲɛfɔli sɔrɔ ka ɲɛsin walew ma u bɛ minnu ye ani minnu bɛ kɛ u la. Cogoya tɛ u bolo ka u ka dimin sɔrɔlen ɲɛfɔ ani ka hakili sigi sɔrɔ. U bilalen hakili degun ani tɔɔrɔ kɔnɔ, o denmisɛnw bɛ se ka kanuya ntanya ani jogo ko gɛlɛyaw sɔrɔ olu minnu bɛ nɔbila u ka ɲɛnamaya la.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO:
Muso kisilenw ka bɔ binkanni kɔnɔ minnu bɛ wele bila aw ka baara ma, olu bɛ si hakɛ jumɛnw furancɛ la?
SANGARE SEƝƐ:
Si hakɛ bɛɛ bɛ o muso ninnu na. Nka tuma caman musow bɛ kɛ u la minnu ka furu sisan ka ca ni san duuru ye. Ne ye muso min furakɛ ni o tun u bɛɛ la muso kɔrɔba ye ale tun bɛ san 63 la ani a tun ye san 45 kɛ furu kɔnɔ ka ban. A tun binkanni wale sɔrɔ farikolo ta fan fɛ.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO :
E bɛ mun fɔ ka ni kumaɲɔgɔnya in kuncɛ?
SANGARE SEƝƐ:
Ne b’a fɔ musow ye minnu ye furuso kɔnɔ binkanni sɔrɔ ko an bɛ u ka bila la su fara tile kan. Hali ka sɔrɔ sariya bilali baara la o ka gɛlɛn Mali kɔnɔ, ka d’a kan an bɛ ɲɛnamaya sigida min na o tɛ dɛmɛnba do musow ma, jigiya bɛ ye tuma bɛɛ ka sababu kɛ tɔnw ani baɲuman kɛ cakɛdaw ye. U bɛ lamɛnni la tuma bɛɛ ani u bɛ fɛn bɛɛ kɛ musow ani denmisɛnw kosɔn.
JƐMUNKAN LASEBAA MUSO :
Aw ni ce aw ka ɲɛfɔliw kosɔn, Balimacɛ Sangare. Nbɛ foli di balimamuso Aminata Tarawele ani Mariyamu Tarawele ma u ka kumaw kosɔn
Binkanni ka ɲɛsin musow ma bɛ tali kɛ bakuruba la farikolo kan binkanni la nka a bɛ tali kɛ sɔrɔ fana ko la, ani kafoɲɔgɔnya sira fɛ, ani hakili degun fana ta fan fɛ. A kɔlɔlɔw bɛ cɛnni ba kɛ sigida munmɛn bɛɛ ta fan fɛ.
An bɛ bi jɛmunkan in laban na. An ka foli bɛ an ka mɔgɔ welelew bɛɛ ye ani aw minnu bɛɛ tun bɛ an lamɛn. Á kan bɛɛ tuma wɛrɛ jɛmunkan dɔ wɛrɛ kosɔn.
Acknowledgements
Folikanw
Sɛbɛnnin kɛra : Cheick Bounama Kulibali fɛ, kunnafonni dila ani karamɔgɔ do Fondation Maarif la, fraternité production, Bamako, Mali.
Seginkanni kɛra : .Balimamuso Mariyamu Tarawele fɛ, lafasabaa VBG dɔnbaa ŋana do WiLDAF cakɛda la.
Information sources
Kumaɲɔgɔnyaw ani ɲininkaliw :
Balimamuso Aminata Tarawele, VBG muso kisilen dɔ do ani kalan karamɔgɔ do Joro kɛɲɛrɛ ye kalanso dɔ la Segu mara la. Ɲininkali kɛra Mɛkalo tile 26 san 2022.
Balimamuso Mariyamu Tarawele fɛ, lafasabaa VBG dɔnbaa ŋana do WiLDAF cakɛda la. Ɲininkali kɛra Zuwɛnkalo tile 15 san 2022.
balimacɛ Seɲe Sangare kunbɛn. Nikun ani nisɔnw kalan kɛbaa do, laadili kɛla do ɲɛnamaya saniya ko ta fan fɛ ani Mali níkun ani nisɔnw kalankɛbaaw ka tɔn mɔgɔ do. Ɲininkali kɛra Mɛkalo tile 13 san 2022.
Kunnafonni bɔ yɔrɔw :
Ka kɛɲɛn ni lakana kalankow kalanyɔrɔ ka dantigili sɛbɛn dɔ ye (https://issafrica.org/fr), Mali muso fila cɛman minnu si b’a ta san 15 ka se 49, kelen dɛlila ka binkanni wale sɔrɔ farikolo ta fan fɛ walima cɛ ni musoya ta fan fɛ.
Nin baara kɛ sɛbɛn labɛnna « HƐRƐ Mali musow ka ɲɛnamaya ɲuman » ka hakilinan sababu la, o min ka laɲinin ye ka musow ani denmusow ka ɲɛnamaya ɲuman yiriwa cɛ ni musoya ani bangeli kɛnɛya ta fan fɛ ani ka dɛmɛn do ɲɛtigɛli walew ani jaabiw ma ka ɲɛsin sifaya binkanni ma Sikaso mara la, Segu mara la, Mopti mara la ani Bamako distriki Mali la. Porozɛ bɛ ka waleya HƐRƐ jɛɲɔgɔnw fɛ -MSI Mali ni Radios Rurales Internationales (RRI) ani Women in Law and Development in Africa (WiLDAF) Kanada ka diɲɛ kɔnɔ baaraw ka cakɛda ka musakaw barika la.